Türk Medeni Kanunu 463. madde vesayet makamının izninden sonra denetim makamının izninini gerektiren durumları düzenlenmiştir. Uygulamada vesayet makamı vasi dosyasının bulunduğu sulh hukuk mahkemesidir. Vesayet makamının izni gereken hallerde vasi kısıtlı adına işlem yapmadan önce vasi dosyasının bulunduğu sulh hukuk mahkemesi’nde izin alması gerekmektedir. Ancak TMK 463. maddede düzenlenen durumlarda vesayet makamının izni yeterli olmayıp denetim makamı olan asliye hukuk mahkemesinin izni gerekmektedir.
TMK 463. madde
Türk Medeni Kanunu 463. madde vesayet makamının izninden sonra denetim makamının izninin gerektiği durumlar:
- Vesayet altındaki kişinin evlât edinmesi veya evlât edinilmesi,
- Vesayet altındaki kişinin vatandaşlığa girmesi veya çıkması,
- Bir işletmenin devralınması veya tasfiyesi, kişisel sorumluluğu gerektiren bir ortaklığa girilmesi veya önemli bir sermaye ile bir şirkete ortak olunması,
- Ömür boyu aylık veya gelir bağlama veya ölünceye kadar bakma sözleşmeleri yapılması,
- Mirasın kabulü, reddi veya miras sözleşmesi yapılması,
- Küçüğün ergin kılınması,
- Vesayet altındaki kişi ile vasi arasında sözleşme yapılması.
Türk Medeni Kanunu 463. madde gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 406 ncı maddesini karşılamaktadır.
Maddede “sulh mahkemesi” deyimi yerine “vesayet makamı”, “asliye mahkemesi” deyimi yerine “denetim makamı” deyimi kullanılmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.
Denetim makamının izni gereken haller yargıtay kararları
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi 26.09.2018 tarih 2018/993 esas 2018/6012 sayılı kararı
”Gerçek ret, mirasçıların sulh mahkemesine sözlü veya yazılı beyanı ile yapılır. (TMK m. 609) Yasal mirasçıların murisin ölüm tarihinden itibaren üç ay içinde mirası reddetmeleri gerekir. Bu süre hak düşürücü nitelikte olup mahkemece re’sen dikkate alınması gerekir. Böyle bir davada sulh hukuk mahkemesi hakiminin görevi reddin süresinde olup olmadığı ve ret edenin mirasçılık sıfatı bulunup bulunmadığını incelemek, süre koşulu ile mirasçılık sıfatının gerçekleşmesi halinde ise, Türk Medeni Kanununun 609. maddesi uyarınca ret beyanını tespit ve tescil etmekten ibarettir.
TMK’nın 463/5. maddesine göre vasinin kısıtlı adına bu davayı açabilmesi için vesayet makamından izin ve denetim makamından onay alması gerekir. Somut olayda, davacının kısıtlı olduğundan bahisle her ne kadar vasisi bu davayı açmış ise de, TMK 463/5. maddesi gereğince vesayet makamından izin ve denetim makamından onay almadığı anlaşılmaktadır. Anılan eksiklik sebebiyle usulüne uygun bir dava açıldığı söylenemez. Dosyanın incelenme tarihi itibariyle davacı asilin kısıtlılık halinin sona erdiği ve ret beyanının bulunmadığı görüldüğünden davanın reddi gerekir. Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün bozulması gerekmiştir” şeklinde karar verilmiştir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 06.04.2009 tarih 2008/18920 esas 2009/6313 sayılı kararı
”Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen ve yukarıda tarih numarası gösterilen hüküm miras taksim sözleşmesine göre tapuda intikal işlemi yapılması için vasiye yetki verilmesine yönelik talebin reddine dair karar yönünden temyiz edilmekle evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü.
Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle dava tarihinde “vasi tayinine” yönelik kesinleşmiş bir kararın bulunmamasına, vesayet altındaki kişi ile vasi arasında sözleşme yapılabilmesi için; vesayet makamının izninden sonra denetim makamının da izninin gerekli olmasına (TMK. 463/7.) göre yerinde bulunmayan temyiz isteğinin reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün onanmasına” şeklinde karar verilmiştir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 19.01.2012 tarih 2010/13806 esas 2012/643 sayılı kararı
”Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen ve yukarıda tarih numarası gösterilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü.
Evlat edinilmek istenen küçük Hacı Ahmet velisiz kalmış, kendisine amcası M. T.. vasi olarak atanmıştır. Vesayet altında bulunan küçüğün evlat edinilmesi yetkili vesayet makamının ve denetim makamının iznine bağlıdır (TMK. md. 463/1). Yetkili vesayet makamı ve denetim makamından gerekli izin alınmadan eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru bulunmamıştır.” şeklinde karar verilmiştir.
Yargıtay 18. Hukuk Dairesi 17.03.2015 tarih 2014/15450 esas 2015/3699 sayılı kararı
”Vesayet makamınca kısıtlıya ait taşınmaz hissesinin satışına izin verilmiş, pazarlıkla satış konusunda bir karar verilmek üzere dosya bu hususta yetkili olan Denetim Makamına gönderilmiştir. … 4.Asliye Hukuk Mahkemesi “Denetim Makamı” sıfatıyla “satışa izin kararının onanması talebinin reddine” karar vermiştir.
Dava, kısıtlıya ait taşınmaz hissesinin, pazarlıkla satışına izin verilmesi isteminden ibarettir. Taşınmazın satışına izin verme görevi vesayet makamına (TMK.444/1-2, 462.md), pazarlıkla satışa karar vermek görevi ise denetim makamına aittir (TMK.444/son md). Vesayet makamınca istem uygun görülerek, kısıtlıya ait taşınmaz hissesinin satışına izin verilmiştir. Türk Medeni Kanununun 463.maddesi uyarınca satışa izin kararı denetim makamının onamasına tabi değildir. Gaziantep 3. Sulh Hukuk Mahkemesi 03.06.2014 tarih ve 2013/1856 Esas 2014/1145 Kararı ile dosyayı pazarlıkla satış konusunda bir karar verilmek üzere denetim makamına göndermiştir. Denetim makamınca, pazarlıkla satış isteğinin uygun olup olmadığı değerlendirilerek; bu konuda bir karar verilmesi gerekirken; yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.” şeklinde karar verilmiştir.
İlgili Makale: Vasi Satış İzni Davası
