Türk Medeni Kanunu 129. madde aralarında evlenme yasağı bulunan kişilere ilişkin düzenleme yapmıştır. Üstsoy ve altsoy arasında, kardeşler arasında, amca, dayı,hala ve teyze ile yeğenleri arasında; kayın hısımlığı durumunda evlilik sona erse bile eşlerden biri ile diğerinin üstsoyu veya altsoyu arasında, evlat edinen ile evlatlığın veya bunlardan biri ile diğerinin altsoyu ve eşi arasında evlenme yasaktır.
TMK 129. madde
Türk Medeni Kanunu 129. madde : Aşağıdaki kimseler arasında evlenme yasaktır:
- Üstsoy ile altsoy arasında; kardeşler arasında; amca, dayı, hala ve teyze ile yeğenleri arasında,
- Kayın hısımlığı meydana getirmiş olan evlilik sona ermiş olsa bile, eşlerden biri ile diğerinin üstsoyu veya altsoyu arasında,
- Evlat edinen ile evlatlığın veya bunlardan biri ile diğerinin altsoyu ve eşi arasında
Türk Medeni Kanunu 129. madde gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 92 nci maddesini karşılamaktadır.
Maddenin “Maniler” şeklindeki konu başlığı “Evlenme engelleri” şeklinde değiştirilmiştir.
Maddenin (1) numaralı bendi kısaltılmak suretiyle daha anlaşılır şekilde kaleme alınmıştır. Maddede sahih ve gayrısahih nesep ayrımı yapılmaksızın “üstsoy ile altsoy arasında” evlenme yasağı olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca kardeşlerin ana ve baba bir ya da ana bir baba ayrı, baba bir ana ayrı ayrımı yapılmaksızın bütün bunları kapsayan bir ifade olarak “kardeşler arasında” denmek suretiyle evlenme yasağı ortaya konulmuştur.
Maddenin (2) numaralı bendi kısaltılarak kaleme alınmıştır.
Maddenin (3) numaralı bendindeki evlenme yasağı, evlât edinen ile evlâtlığı veya bunlardan biri ile diğerinin altsoyu ve eşi arasında olmak üzere genişletilmiştir.
İlgili Makale: Evliliğin İptali Nasıl Olur?
Türk Medeni Kanunu 129. Madde evlenme engeli hısımlık yargıtay kararları
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 15.11.2013 tarih 2013/17096 esas 2013/15780 sayılı kararı
”Dava eşler arasında evlenmeye engel olacak derecede hısımlığının bulunması sebebiyle mutlak butlanla evliliğin iptaline ilişkindir. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce, 4721 sayılı TMK’nın 146. maddesi gereğince açılan evliliğin butlanı davası olduğunu, nüfus kaydı düzeltim davası açılmamış olduğunu, mutlak butlan davasında olumlu olumsuz bir karar verilmesi gerektiği, gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.
Aile Mahkemesi ise, davanın nüfus kaydı düzeltim davası olduğu, Aile Mahkemesinin görevine girmediği gerekçesiyle görevsizlik yönünde hüküm kurmuştur.
Eşler arasında evlenmeye engel olacak derecede hısımlığın bulunması evliliği mutlak butlanla batıl kılar (TMK.md.145/4). Mutlak butlan davası, Cumhuriyet savcısı tarafından res’en açılır. Bu dava ilgilisi olan herkes tarafından da açılabilir (TMK.m.146).
Somut olayda, … ile …’in arasında 129/1. maddesi gereğince evlenmeye engel olacak derecede (teyze-yeğen) akrabalık ilişkisi bulunduğu iddiasına dayalı olarak,, Cumhuriyet Savcısı tarafından davaname ile; evliliğin iptali istenmiştir. Bu durumda, davanın nüfus kaydının düzeltilmesi niteliğinde bulunmadığı, Cumhuriyet Savcısı tarafından açılan Türk Medeni Kanununun 145/4. maddesi gereğince mutlak butlan sebebiyle evliliğin iptaline ilişkindir.
Görev kamu düzenine ilişkin olup, 4787 Sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanunun 4. maddesi; 4721 Sayılı Türk Medeni Kanununun ikinci kitabından üçüncü kısım hariç olmak üzere (TMK m.118-395) kaynaklanan bütün davaların Aile Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.” şeklinde karar verilmiştir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 03.07.2015 tarih 2015/12846 esas 2015/14525 sayılı kararı
”Davalılar …’nin’ nüfus kayıtlarında evlenmelerine engel olacak hısımlık (akrabalık) bağı bulunduğu (TMK.mad. 129/1,145/4) (teyze/yeğen) gerekçesi ile Cumhuriyet Savcılığı tarafından açılan kamu davasında evliliğin iptaline ilişkin mahkeme kararını davalılar temyiz etmiştir.
Davalıların kayden teyze-yeğen görülmelerine ilişkin nüfus kayıtlarındaki yanlışlığın 29.01.2015 tarihinde kesinleşmiş olan … 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/335 esas ve 528 karar sayılı ilamı ile düzeltilmiş olduğu anlaşılmaktadır. Tarafların evliliğine engel olacak derece hısım (akraba) görülmelerine ilişkin nüfus kayıtları düzeltilerek evliliğin iptalini gerektirecek husus ortadan kaldırılmış olduğundan dava konusuz kalmıştır. Mahkemece konusuz kalan dava hakkında bir karar verilmek üzere hükmün bozulmasına karar verilmesi gerekmiştir.” şeklinde karar verilmiştir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 16.02.2015 tarih 2015/2141 esas 2015/1842 sayılı kararı
”Dava, eşler arasında evlenmeye engel olacak derecede hısımlık (dayı-yeğen) ilişkisi bulunması sebebiyle evliliğin mutlak butlan sebebiyle iptali isteğine ilişkin olup, Cumhuriyet Savcısı tarafından re’sen açılmıştır.
Davalılardan …’ın, diğer davalı …’ün dayısı olduğu ileri sürülmüştür. Davalı …’ün annesi … tarafından, davalı … ile kardeş olmadığı, …’ın, kocası …’in yeğeni olduğu, aralarında bir kan bağının bulunmadığı ileri sürülerek nüfus kaydının düzeltilmesi için dava açıldığı, temyiz dilekçesinde ileri sürülmüştür. Nüfus kaydının, düzelmesine ilişkin davanın olumlu sonuçlanması ve kaydın düzeltilmesi halinde, davalılar arasında evlenmeye engel oluşturan bir hısımlık ilişkisi kalmayacak, mutlak butlan sebebi ortadan kalkacaktır. Bu sebeple “nüfus kaydının düzeltilmesine” ilişkin dava sonucunda verilecek hüküm, bu davanın neticesi üzerinde etkili olacaktır. Bu durumda, nüfus kaydının düzeltilmesine ilişkin davanın, bu davada bekletici sorun yapılması (HMK.md.165/1), sonucuna kadar yargılamanın bekletilmesi ve hasıl olacak neticesine göre karar verilmek üzere hükmün bozulması gerekmiştir.” şeklinde karar verilmiştir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 22.05.2019 tarih 2019/3150 esas 2019/6581 sayılı kararı
”Dava, Cumhuriyet savcısı tarafından re’sen açılmış, davalılar … ile …’ın dayı yeğen olduğu eşler arasında evlenmeye engel olacak derecede hısımlığın bulunduğu gerekçesiyle taraflar arasındaki evliliğin mutlak butlan sebebiyle (TMK. m. 145/4) iptali talep edilmiştir. Davalılar aşamalardaki savunmalarında nüfus kayıtlarında davalı …’in kız kardeşi olarak gözüken davalı …’nin annesi …’nin esasen davalı …’in kız kardeşi olmadığını, …’nin … ve … kızı olmasına rağmen …’ın vefatı nedeniyle davalı …’ın babası …tarafından kendi kızı gibi nüfusa kaydedildiğini, bu kapsamda aralarında evliliğe engel bir hısımlık ilişkisinin bulunmadığını beyan etmişlerdir.
Mahkemece davalılara …’ın anne ve baba adı ile soybağının düzeltilmesi için dava açmak üzere bir aylık kesin süre verildiği, bir aylık kesin süre içerisinde soybağı ve nüfus kayıtlarının düzeltilmesi için dava açılmadığı belirtilerek davanın kabulü ile tarafların evliliğinin mutlak butlan nedeniyle iptaline karar verilmiş ise de, davalı …’ın soybağının ve nüfus kayıtlarının düzeltilmesine ilişkin Ceylanpınar Asliye Hukuk Mahkemesinde 2013/272 esas sayılı dosya ile dava açtığı, yargılamanın devam ettiği anlaşılmaktadır. Bu durumda, soybağı ve kayıt düzeltme davasının sonucu beklenilerek, karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde eksik incelemeye dayalı olarak hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir.” şeklinde karar verilmiştir.
