Miras payının devri nasıl yapılır?

Miras payının devri mirasçılardan birinin miras açılmadan önce veya sonrasında payını mirasçılardan birine veya 3.kişiye devretmesidir. Miras payının devri için bazı geçerlilik şartlarının sağlanması gerekmektedir. Yazımızda miras payının devri nasıl yapılır, miras payı devrinin yasal dayanağı, miras açılmadan önce miras hakkının devri, miras açıldıktan sonra miras payının devri, miras payının mirasçılar arasında devri, miras payının 3.kişiye devri gibi konularda ayrıntılı bilgi vermeyi hedefliyoruz.

Miras payının devri nasıl yapılır?

Miras payının devri mirasçılardan birinin miras payını başka bir mirasçıya veya 3.kişiye devretmek istediğinde gündeme gelir. Uygulamada miras payının nasıl devredileceği sıklıkla merak edilen konulardandır. Miras payının devrinin nasıl yapılacağı devrin mirasçılardan birine mi yoksa 3.kişiye mi yapılacağına göre değişiklik gösterir.

Miras payının devri Türk Medeni Kanunu’nun 677 ve 678.maddelerinde ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Türk Medeni Kanunu’nun 677.maddesinde ” Terekenin tamamı veya bir kısmı üzerinde miras payının devri konusunda mirasçılar arasında yapılan sözleşmelerin geçerliliği yazılı şekle bağlıdır. Bir mirasçının üçüncü kişiyle yapacağı böyle bir sözleşmenin geçerliliği, noterlikçe düzenlenmesine bağlıdır. Sözleşme bu kişiye paylaşmaya katılma yetkisi vermez; sadece paylaşma sonunda mirasçıya özgülenen payın kendisine verilmesini isteme hakkını sağlar” şeklinde düzenleme yapılmıştır.

Miras payının devri sözleşmesi ile miras payı devri yapılır. Türk Medeni Kanunu 677.maddeye göre miras payının mirasçılardan birine devri söz konusu olduğundan yazılı şekilde yapılması yeterli olup noter tarafından düzenlenmesi aranmaz. Ancak miras payının 3.kişiye devrinde miras payı devri sözleşmesi noterde düzenlemek zorundadır.

Miras payının devri miras bırakanın ölümünden önce yapılmak istenirse miras payı devri sözleşmesine miras bırakacak kişinin katılması veya izni aranmaktadır. Bu durum Türk Medeni Kanunu’nun 678.maddesinde ”Mirasbırakanın katılması veya izni olmaksızın bir mirasçının henüz açılmamış bir miras hakkında diğer mirasçılar veya üçüncü bir kişi ile yapacağı sözleşmeler geçerli değildir. Böyle bir sözleşme gereğince yerine getirilmiş olan edimlerin geri verilmesi istenebilir” şeklinde düzenlenmiştir.

Sonuç olarak miras payının devri mirasçılar arasında gerçekleşecekse yazılı miras payı devri sözleşmesiyle, miras payı 3.kişiye devredilecekse noterde düzenlenmiş miras payının devri sözleşmesiyle yapılır. Miras payının devri miras bırakan hayattayken yapılacaksa miras bırakanın miras payının devri sözleşmesine katılması veya izni olması gerekmektedir.

Miras açılmadan önce yapılan miras hakkının devri

Miras açılmadan önce yapılan miras hakkının devri sözleşmesi miras bırakan sağken yapılan ve miras bırakandan gelecek miras payını muhtemel diğer bir mirasçıya veya üçüncü bir kişiye devretme amacı güden ve miras bırakanın ölümünden sonra hüküm ifade eden bir sözleşmedir. Miras açılmadan önce miras hakkının devrinin geçerli olabilmesi için bazı şartların sağlanması gerekmektedir.

Miras bırakan hayattayken mirasçılardan birinin miras bırakandan gelecek miras payını devri TMK’nın 678/1. maddesinde düzenlenmiş olup, ‘’Miras bırakanın katılması veya izni olmaksızın bir mirasçının henüz açılmamış bir miras hakkında diğer mirasçılar veya üçüncü bir kişi ile yapacağı sözleşmeler geçerli değildir.’’ Yani miras bırakanın katılması veya izni olmaksızın bir mirasçının henüz açılmamış bir miras hakkında diğer mirasçılar veya üçüncü bir kişi ile yapacağı sözleşmeler geçerli değildir.

Miras açılmadan önce yapılan miras hakkının devri sözleşmesinde miras bırakanın katılı veya onayı olsa bile sözleşmenin yerine getirilmesi ancak miras bırakanın ölümünden sonra talep edilebilir. Bu sözleşme ayni hak doğmaz, borçlandırıcı bir işlem olup miras payını devreden kişiye düşen miras payının devralana geçirilmesi için talep hakkı verir.

Sonuç olarak miras açılmadan önce yapılan miras hakkının devri sözleşmesinin geçerli olabilmesi için sözleşmenin yazılı olması, 3.kişiye devir halinde noterde düzenlenmesi ve miras bırakanın katılımı ve onayı gerekir. Miras bırakanın sözleşmeye katıldığının veya onayladığının sözleşmeden açıkça anlaşılır olması gerekir.

Miras açıldıktan sonra miras payının devri

Miras bırakacak kişi vefat ettikten sonra mirasçılar miras bırakanın terekesinde elbirliği mülkiyetinde hak sahibi olurlar. Mirasın tasfiyesi sonrasında mirasçıya düşecek bir miras payı mevcuttur. Ancak mirasçılar arasında elbirliği mülkiyetine istisna olarak Türk Medeni Kanunu’nun 677.maddesinde düzenleme yapılmış olup mirasçının miras payı ile sözleşme yapması mümkün hale gelmiştir.

Türk Medeni Kanunu’nun 677. maddesine göre mirasçılar arasında yapılan miras payının devri sözleşmesi, miras payının tamamına veya bir kısmına ilişkin olabilir. Bu durumda devralan mirasçının miras payı artar ve devreden mirasçının yerini alır. Miras payının devri sözleşmesi ile miras payının devri ile birlikte mirasçılık hak ve yükümlülüklerinin bir bütün halinde ve külli olarak devri sağlanır. Devreden mirasçı miras ortaklığından çıkar.

Türk Medeni Kanunu’nun 677/2. Maddesine göre miras payının mirasçı olmayan 3.kişiye devri için yapılan sözleşme ayni nitelikte olmadığından, devralan 3.kişiyi mirasçı konumuna getirmez bu nedenle 3. kişiye paylaşmaya katılma yetkisi vermez. Devralan 3.kişi yalnızca kendisine devir yapan mirasçıya karşı ileri sürülebilen kişisel bir hakka sahip olur ve TMK’nın 677/2. maddesine göre ‘’sadece paylaşma sonunda mirasçıya özgülenen payın kendisine verilmesini isteme hakkını sağlar.’’ Bu düzenleme emredici nitelikte olup taraflar aksini yani devredilen üçüncü kişinin miras ortaklığına girmesini kararlaştıramazlar.

Miras payının devrinin şartları

Miras payının devri sözleşmesinin geçerli şekilde düzenlenmesi kritik öneme sahiptir. Bu noktada miras payı devri sözleşmesinin şartlara uygun şekilde düzenlenmemesi sözleşmenin hükümsüzlüğüne neden olabilecek ve hak kayıplarına neden olabilecektir. Miras payının devrinin şartları devrin mirasçılar arasında veya 3.kişiye yapılmasına göre değişiklik gösterir. Miras payının devrinin şartları:

• Miras payının devrinin mirasçılar arasında yapılması halinde adli yazılı şekilde düzenlenmesi gerekir. Yani miras payının mirasçılardan birine devredilmesine ilişkin devir sözleşmesi, terekede taşınmazlar bulunsa dahi, adli yazılı şekilde yapılması yeterlidir.
• Miras payının devrinin 3.kişiye yapılması halinde miras payı devri sözleşmesi noterlikçe düzenlenmesi gereklidir.
• Miras payının devri tereke açılmadan önce yani miras bırakacak kişi hayattayken yapılacaksa miras payının devri sözleşmesine miras bırakacak kişinin katılımı ve onayı gereklidir.
• Miras payının devri tereke açılmadan önce yapılmak istenirse miras hakkını devredecek kişinin muhtemel mirasçı olması gerekmektedir.

Kardeşler arasında miras payı devri nasıl yapılır?

Miras payı devrinin kardeşler arasında yapılması uygulamada sıklıkla karşılaştığımız merak edilen konulardan biridir. Bu noktada genel olarak miras payının devrinin mirasçılar arasında yapılması konusunda bilgi verdiğimizde doğal olarak kardeşler arasında miras payı devri konusunda da bilgi sahibi olmanızı hedefliyoruz.

Miras payı devrinin kardeşler arasında yani mirasçılar arasında yapılması durumunda miras payı devri sözleşmesinin adi yazılı şekilde yapılması gerekmektedir. Yani noterde düzenlenmesi zorunlu olmayıp yazılı şekilde düzenlenmesi yeterlidir. Kardeş, mirasçılardan biri olduğu için mirasın tümünün ona devredilebileceği gibi mirasın bir kısmının da kardeşe devredilmesinde bir sakınca yoktur. Miras payının devri sözleşmesi ile miras payının devri ile birlikte mirasçılık hak ve yükümlülüklerinin bir bütün halinde ve külli olarak devri sağlanır. Devreden mirasçı miras ortaklığından çıkar.

Miras payının 3.kişiye devri

Miras payının mirasçılardan hariç 3.kişiye devri de mümkündür. Bu noktada miras payının 3.kişiye devri farklı geçerlilik şartlarına ve hukuki sonuçlara sahiptir. Miras payının 3.kişiye devrinin geçerli olabilmesi için miras payı devri sözleşmesinin noterlikçe düzenlenmesi geçerlilik şartıdır.

Miras payının devri sözleşmesi 3.kişiyle yapılıyorsa mirasın tamamının bu kişiye devri gerekmektedir. Sözleşme resmi yazılı şekilde yapılmalıdır, yani noter huzurunda yapılması gerekir. Miras payının 3.kişiye devrinde sözleşme üçüncü kişiye, tasfiye sonucunda devreden mirasçının payına özgülenenleri talep etme yetkisi veren bir alacak hakkı ve TMK’nın 716. maddesi gereği mülkiyetin tescilini talep etme hakkı kazandırır. Üçüncü kişi paylaştırmaya katılamaz, tenkis, denkleştirme ve miras sebebiyle istihkak davaları açamaz, terekenin korunması tedbirlerine başvuramaz.

İlgili Makale: Miras Taksim Sözleşmesi

Miras payının devri zamanaşımı

Miras payının devri sözleşmesine ilişkin bu sözleşmeden kaynaklı talepler için zamanaşımı konusu sıklıkla merak edilen konulardan bir diğeridir. Kanunda miras payının devrine ilişkin ayrı düzenlenmiş bir zamanaşımı süresi öngörülmediğinden genel hükümlere göre zamanaşımı belirlenmektedir. Zamanaşımı süresinin ne zaman başlayacağı konusunda da kafa karışıklığı yaşanmaktadır.

Miras payının devrine ilişkin sözleşmenin ayni hak niteliğinde bulunmadığı, borçlandırıcı ve buna bağlı olarak şahsi alacak hakkı niteliğinde bulunduğunda TBK. 146’daki 10 yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Miras payının devrinin mirasçılar arasında yapılması durumunda mülkiyetin devrine yönelik ayni hakkı içerdiğinden zamanaşımına tabi olmadığına ilişkin Yargıtay kararları da bulunmaktadır. Miras payının devri sözleşmesinde zamanaşımı, tüm terekenin paylaştırılmasından itibaren başlar. Bu nedenle zamanaşımı süresi sözleşmenin ifa olanağının başladığı ve paylaşmanın yapıldığı tarih itibarıyla işlemeye başlar.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi 12.4.2021 tarih 2019/5202 esas 2021/3390 sayılı kararında

”Her ne kadar Mahkemece, davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiş ise de; miras payının devrine konu sözleşmeler, gayrimenkulün aynına ilişkin olup, mülkiyet hakkının mirasçılar arasında devrine ilişkindir. Yapıldığı anda diğer koşulları da taşıyorsa mülkiyet hakkı devralan mirasçılara geçer. Başka anlatımla alıcılara ayni hak tanır. Mülkiyetin devrine yönelik ayni hakkı içerdiğinden zamanaşımına tabi değildir. (Hukuk Genel Kurulu kararıyla Daire kararları bu yönde oluşmaktadır.)

O halde 818 Sayılı Borçlar Kanunu’nun 125. maddesinin somut olayda uygulama yeri bulunmamaktadır.
Hal böyle olunca, Mahkemece, davaya dayanak olarak sunulan ‘’mirasçılıktan ivaz karşılığı feragat’’ başlıklı sözleşmenin TMK’nın 677. maddesi uyarınca miras payı devrine yönelik olarak düzenlendiği, sözleşmenin düzenleme tarihi itibari ile ölmüş olan ortak kök miras bırakanın terekesinin elbirliği mülkiyeti hükümlerine tabi olduğu ve yazılı olmak koşulu ile elbirliği mülkiyeti hükümlerine tabi taşınmazlar üzerindeki miras payının devrinin mümkün bulunduğu göz önünde bulundurularak, davanın belirlenen hukuki niteliği, iddia ve savunma çerçevesinde davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken” şeklinde karar verilmiştir.

Miras payını devreden mirasçının tereke borçlarından sorumluluğu

Miras payını devreden mirasçının tereke borçlarından sorumlu olup olmayacağı ve sorumlu olacaksa ne kadar süreyle olacağı uygulamada merak edilen konulardan bir diğeridir. Miras payının devreden kişinin borçlarından sorumluluğu hususunda Türk Medeni Kanunu 681.maddesinde düzenleme yer almaktadır.

Miras payının mirasçılardan birine veya 3.kişiye devrinde devreden mirasçı devreden mirasçı kural olarak, tereke borçlarından diğer mirasçılarla birlikte sorumludur. Miras payını devreden mirasçı paylaşmanın gerçekleştiği veya borcun muaccel geldiği tarihten itibaren 5 yıl süre geçtikten sonra sorumluluğu sona erer. Bu durum Türk Medeni Kanunu’nun 681.maddesinde ”Mirasçılar, bölünmesine veya nakline alacaklı tarafından açık veya örtülü olarak rıza gösterilmemiş olan tereke borçlarından dolayı, paylaşmadan sonra da bütün malvarlıklarıyla müteselsilen sorumludurlar. Paylaşmanın gerçekleştiği tarihin veya daha sonra yerine getirilecek borçlarda muacceliyet tarihinin üzerinden beş yıl geçmekle teselsül sona erer.” şeklinde düzenlenmiştir.

Sonuç olarak miras payını devreden mirasçı, tereke borçlarından sorumluluğu diğer mirasçılarla birlikte müteselsil sorumlu olup terekenin paylaştırılmasından itibaren 5 sene sonrasında sorumluluğu sona erer.

Miras payının devri yargıtay kararları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 8.6.2011 tarih 2011/14-408 esas 2011/402 sayılı kararında

”Mirasçı olan taraflar, henüz doğmamış miras haklarının devri konusunda sözleşme düzenlemişler ve satış vaadi olduğunu belirtmişlerdir. O halde, tarafların iradesinin satış vaadi sözleşmesi olduğunda kuşku yoktur. Yukarıda açıklanan düzenlemeler göz önüne alındığında taraflar arasındaki sözleşmenin mirasçılar arasındaki sözleşmeleri düzenleyen TMK’nın 677. maddesine göre geçerli olduğunu söyleyebilme olanağı yoktur. Aynı ‘’Kanunun Mirasın Açılmasından Önce Yapılan Sözleşmelere’’ ilişkin hüküm içeren 678. maddesine göre; miras bırakanın katılması veya izni olmaksızın bir mirasçının henüz açılmamış bir miras hakkında diğer mirasçılar veya 3. bir kişi ile yapacağı sözleşmeler geçerli değildir. Böyle bir sözleşme gereğince yerine getirilmiş olan edimlerin geri verilmesi istenebilir. Buna göre, adiyen düzenlenen sözleşmeler geçerli ise de, buna miras bırakanın katılımı ya da izni aranmıştır” şeklinde karar verilmiştir.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi 24.6.2021 tarih 2019/921esas 2021/5478 sayılı kararında

”Somut uyuşmazlıkta ise, davacıların davasının dayanağını oluşturan sözleşme 09.03.1974 tarihli olup, sözleşmenin düzenlendiği bu tarihte dava konusu taşınmazlar tarafların ortak miras bırakanı adına tapuda kayıtlı bulunmamaktadır. Böyle bir taşınmazda mirasçıları olduğu anlaşılan davacılar ile davalı murisi… arasında yapılan ve miras payının devrine ilişkin bulunan dayanak sözleşme, TMK’nın 677. maddesi hükmü uyarınca kural olarak geçerli ve sonuç doğuran bir sözleşmedir. Yukarıda da açıklandığı üzere, miras payının devrine ilişkin sözleşmeye değer verilebilmesi için terekenin kısmen veya tamamen tasfiye edilmemiş (paylaşılmamış) olması gereklidir.

Ancak; Dairenin eksiklik talebi uyarınca dosya içerisine alınan tedavüllü tapu kayıtları ve dayanaklarının incelenmesinde, temyize konu davaların açıldığı 26.05.2015 ve 15.12.2015 tarihleriden önce 1995 yılında davacıların ve …’ın da katılımıyla tapuda yapılan intikal işlemi ile, taşınmaz paylı mülkiyete dönüştürülmüş; böylece miras ortaklığı bu taşınmaz yönünden sona ermiştir. Bu işlem tarafların oybirliğiyle miras payının devrine ilişkin 09.03.1974 tarihli sözleşmeden dönme niteliğindedir. Buna göre miras payının devri sözleşmesinin bozukluğunun ve artık hukuki sonuç doğurma özelliğini kaybetmiş olduğunun kabulü gereklidir. Bu neden bu sözleşmeye dayanılarak hak istenemez” şeklinde karar verilmiştir.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi 8.11.2018 tarih 2018/12664 esas 2018/18385 sayılı kararında

”TMK’nın 677/2 maddesinde de ‘’Bir mirasçının üçüncü kişiyle yapacağı böyle bir sözleşmenin geçerliliği, noterlikçe düzenlenmesine bağlıdır.’’ düzenlemeleri yer almaktadır… Murisin ölümünden sonra da taşınmaz tapuda intikal görmediğine göre, tereke elbirliği mülkiyet hükümlerine tabidir. İster adi, ister noterde resmi şekilde miras payının devri sözleşmesi yapılmış olsun, her iki halde de sözleşme alıcı kişiye paylaşmaya katılma yetkisini vermez, sadece paylaşma sonunda mirasçıya özgülenen payın kendisine verilmesini isteme hakkını sağlar. Yani miras payını devralan kişi terekeye göre üçüncü şahıs durumunda olduğundan mirasçılar arasındaki elbirliği mülkiyeti paylı mülkiyete dönüştürülmedikçe iptal ve tescile karar verilmez. Çünkü elbirliği mülkiyetinde mirasçıların belirlenmiş payları olmayıp, her birinin payı taşınmazın tamamı üzerinde söz konusudur” şeklinde karar verilmiştir.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi 30.4.2015 tarih 2014/6324 esas 2015/9754 sayılı kararında

”İncelenmekte olan davanın açıldığı 17.2.2011 tarihinden önce 13.4.2009 tarihinde tarafların ve davacının da katılımıyla tapuda yapılan intikal işlemi ile, taşınmaz paylı mülkiyete dönüştürülmüş; böylece miras ortaklığı bu taşınmaz yönünden sona ermiştir. Bu işlem tarafların oybirliğiyle miras payının devrine dair 30.3.2009 tarihli sözleşmeden dönme niteliğindedir. Miras payının devri sözleşmesi bozulduğu ve artık hukuki sonuç doğurma özelliğini kaybetmiş olduğunun kabulü gereklidir. Bu sebeple bu sözleşmeye dayanılarak hak istenemez. Hal böyle olunca, Mahkemece 30.3.2009 tarihli sözleşmeye dayanılarak açılan davanın reddine karar verilmesi gerekirken, kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir” şeklinde karar verilmiştir.

Miras payının devri sözleşmesi örneği

TARAFLAR:

İşbu paylaşma sözleşmesi ……………. tarihinde vefat eden …………muris …………….’nın sözleşme ekindeki veraset ilamıyla resmiyet kazanmış olan mirasçıları ………. ve………arasında imzalanmıştır.

KONU:

İşbu sözleşmenin konusu, devreden ……………. muris ……….………’den kendisine intikal eden açılmış terekedeki taksim sonunda kendisine düşecek paylı mülkiyetteki miras payından ……… ili, …………..İlçesi …… Mah. …… Ada, …… parselde yer alan taşınmazı mirasçılardan olan devaralan ………….’ye devretmesidir.

Devreden, … …….tarihinde vefat eden …….. …’dan kendisine intikal eden ……… ili, …………..İlçesi …… Mah. …… Ada, …… parselde yer alan ve taksim sonunda kendisine düşecek miras payının tamamını devralan……… ‘ye herhangi bir koşul ileri sürmeksizin ve karşılığında sadece … TL alarak gayri kabili rücu olarak devretmiştir.

NETİCE:

Yukarıdaki kimlik bilgileri yazılı murisin ekteki veraset ilamı gereği yasal mirasçıları bulunan ve yukarıda kimlik bilgileri yazılı olan biz taraflar, muristen intikal eden ve iştirak halinde maliki bulunduğumuz malı yukarıda beraber belirlediğimiz hükümler çerçevesinde devretmeye ve devralmayı kabul ediyoruz.

Adı Soyadı Adı Soyadı
İmza İmza

Sıkça Sorulan Sorular