Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi genellikle miras kalan mal varlığında mirasçıların tasarruf imkanlarını kolaylaştırmak için paylarını belirli hale getirmek için başvurdukları yoldur. Yazımızda elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesinin yolları, gerekli belgeler, masrafları, elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi dilekçesi, itiraz dilekçesi ve güncel yargıtay kararları hakkında bilgi sahibi olmanızı hedefliyoruz.
Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi
Elbirliği mülkiyeti birden fazla kişinin bir mala payları belirlenmeden ortaklaşa sahip olmasıdır. Özellikle miras kalan mallar açısından mirasçılar arasında elbirliği mülkiyeti mevcuttur. Bu noktada elbirliği mülkiyetine tabi olan malla ilgili tasarruf işlemleri tüm mirasçıların onayıyla gerçekleşeceği için paylı mülkiyete çevrilerek payların belirli hale gelerek tasarruf işlemlerinin kolaylaştırılması istenmektedir.
Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi yolları maliklerin bu konuda anlaşıp anlaşmamasına göre değişiklik göstermektedir. Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi mirasçıların tapuya birlikte başvurusu, mirasçılardan birinin tapuya başvurusu ile diğer mirasçılara tebligat gönderilmesi veya dava yoluyla yapılabilmektedir.
- Maliklerin tamamının tapuya birlikte başvurusu: Elbirliği mülkiyetinde maliklerin tamamı tapuya birlikte başvuru yaparak talepte bulunmaları halinde elbirliği mülkiyeti paylı mülkiyete çevrilebilir.
- Tapuda tebligat usulü: Tapuda tebligat yoluyla elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi 5831 sayılı Kanun’un 8. maddesiyle 3402 sayılı Kadastro Kanunu’na eklenen Ek Madde 3 kapsamında düzenlenmiş olup maliklerden biri, elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi isteminde bulunduğu takdirde tapu sicil müdürü, diğer maliklere tebligat göndererek 30 günlük süre içerisinde itirazları varsa bildirilmesini talep eder. 30 günlük süre içerisinde malikler tarafından itiraz edilmezse paylı mülkiyete çevrilir. Elbirliği mülkiyetinin devamını gerekli kılan bir itiraz veya dava açılmışsa malikler tarafından bu durum itiraz dilekçesiyle elbirliği mülkiyeti devam eder.
- Mahkeme yoluyla: Dava yoluyla elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi Türk Medeni Kanunu’nun 644.maddesinde düzenlenmiştir. İlgili düzenlemeye göre mirasçı, terekeye dahil malların tamamı veya bir kısmı üzerindeki elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi için sulh hukuk mahkemesinden talepte bulunur. Mahkeme, diğer mirasçılara çağrıda bulunarak belirleyeceği süre içinde varsa itirazlarını bildirmeye davet eder. Elbirliği mülkiyetinin devamını haklı kılacak bir itiraz ileri sürülmezse veya paylaşma davası açılmazsa mahkeme tarafından elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesine karar verilir.
Sonuç olarak elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi maliklerin tamamının tapuya birlikte başvurusu, maliklerden birinin tapuya başvurusu ile diğer mirasçılara tebligat gönderilmesi veya mahkeme yoluyla yapılabilmektedir. Bu süreçte izlenilmesi gereken yolla ilgili alanında uzman bir avukattan yardım alınması hak kaybına maruz kalınmasının önüne geçeceği gibi sürecin daha hızlı sonuçlanmasını sağlar.
Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi için gerekli belgeler
Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi için tapuya başvurusu sırasında gerekli evrakların sunulmaması başvurunun reddedilmesine neden olup sürecin uzamasına neden olabilmektedir. Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi için gerekli belgeler:
- Paylı mülkiyete çevrilmesi talep edilen taşınmazın ada ve parsel bilgileri
- Başvuran kişi veya kişilerin nüfus cüzdanı (kimlik) ve fotokopisi
- Miras yoluyla intikal edecek taşınmazlar bakımından veraset ilamı (mirasçılık belgesi)
- Maliklerden biri talep etmişse tapu müdürlüğünün diğer maliklere yapacakları tebligat masrafı avansı
- İşleme ait harç ve döner sermaye makbuzu
Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi ne kadar sürer?
Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi süreci başvuru yoluna ve malikler arasında uyuşmazlık bulunup bulunmadığına göre değişiklik göstermektedir. Maliklerin tamamının tapuya başvurusu ile yapılacak işlem aynı gün içerisinde sonuçlanabilirken malikler arasında uyuşmazlık bulunması halinde dava yoluyla yapılacak işlem 6 aydan daha uzun sürebilmektedir. Bu nedenle elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesinin ne kadar süreceği hakkında kesin bir süre verilmesi mümkün değildir.
Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi maliklerin tapuya birlikte yapacakları başvuru ile gerçekleşecekse genellikle gerekli evraklarda eksik olmaması halinde aynı gün yapılabilmektedir. Maliklerden birinin başvurusu ile tapu müdürlüğü tarafından diğer mirasçılara tebligat yoluyla işlem yapılacaksa diğer maliklerin itirazı için 30 günlük süresi bulunmakta olup 30 günlük süre içinde itirazda bulunulmazsa işlem gerçekleştirilir.
Dava yoluyla elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesinde ise süreç mahkemelerin iş yükü yoğunluğu, maliklerin sunmuş olduğu itirazların değerlendirilmesi gibi durumlar nedeniyle diğer yollara göre daha uzun sürmektedir. Mahkeme yoluna başvurulması halinde kesin bir süre vermek mümkün olmasa da yaklaşık 6 ay ile 1 sene arasında sürebilmektedir.
Sonuç olarak elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesinin ne kadar süreceği hangi başvuru yolunun tercih edileceğine ve malikler arasında uyuşmazlık bulunup bulunmamasına göre değişiklik göstermektedir.
İlgili Makale: Miras Payının Devri Nasıl Yapılır?
Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi masrafları
Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi masrafları uygulamada sıklıkla merak edilen konulardan bir diğeridir. Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi masrafları izlenecek yola göre değişiklik göstermektedir. Maliklerin tapuya birlikte yapacakları başvuru ile gerçekleştirildiğinde tapu harçlarının ödenmesi yeterli iken maliklerden birinin talebiyle yapılacak başvuruda tapu müdürlüğü tarafından diğer mirasçılara gönderilecek tebligat masraflarının başvuran tarafından ödenmesi gerekmektedir. Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi dava yoluyla gerçekleştirilecekse dava başvuru harcı, tebligat masrafları ve gider avansı gibi yargılama masrafları ortaya çıkabilmektedir.
Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi arabuluculuk zorunlu mu?
Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi sürecinde özellikle işlemin tapuya başvuru yoluyla yapılamaması halinde dava yoluna gidilecekse arabuluculuğun zorunlu olup olmadığı sıklıkla merak edilen konulardan bir diğeridir.
Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi maliklerin tapuya birlikte yapacakları başvuru veya maliklerden birinin başvurusu ile diğer maliklere tebligat yoluyla yapılacaksa arabuluculuk zorunlu değildir. Ancak elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi dava yoluyla yapılacaksa bu dava ortaklığın giderilmesi davasının bir türü olarak kabul edildiğinden zorunlu arabuluculuk kapsamındadır.
Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi dilekçe örneği
……… NÖBETÇİ SULH HUKUK MAHKEMESİ’NE
DAVACI: Adı Soyadı, TC, Adres
VEKİLİ: Av. Cansu Bayramoğlu
DAVALILAR: Adı Soyadı, TC, Adres
KONU: Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi talebimizdir.
AÇIKLAMALAR: Müvekkilim ile davalılar …..İli ….. İlçesi ……… Ada ….. Parsel’de bulunan taşınmazda elbirliği mülkiyetinde maliklerdir. Müvekkilim davalılarla dava konusu taşınmazın tasarrufu konusunda uyuşmazlık yaşadığından taşınmazın bulunduğu yerdeki tapu müdürlüğüne başvuru yaparak elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi için talepte bulunmuş olsa davalılar itiraz ederek söz konusu işlemin yapılmasını engellemişlerdir. Elbirliği mülkiyetinin devamını zorunlu kılan bir durum mevcut olmadığı gibi söz konusu taşınmaza ilişkin paylaşma davası açılmamıştır. Bu nedenle dava konusu taşınmazdaki elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi için mahkemenize başvurma zorunluluğumuz doğmuştur.
HUKUKİ NEDENLER :HMK, TMK ve diğer ilgili mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER: veraset ilamı, tapu kayıtları, nüfus kayıtları ve her türlü yasal delil.
TALEP: Yukarıda açıkladığımız ve mahkemenizce resen gözetilecek nedenlerden ötürü,………. parselde kayıtlı taşınmazdaki elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini saygılarımla vekaleten arz ve talep ederim.
Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi tapuya itiraz dilekçesi örneği
………….KAYMAKAMLIĞI TAPU MÜDÜRLÜĞÜ
Sayı: ………
Konu:…………… Elbirliği mülkiyetinin sona erdirilmesine ilişkin itirazlarımızın sunulması
Müvekkilim …………, …………. taşınmazlarda elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesine itiraz ediyoruz. Mirasçılardan ……….. 5831 sayılı kanunun 8.maddesi ile Kadastro Kanunu’na eklenen Ek 3.maddesine istinaden intikal ve miras ortaklığından doğan elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi talebine onayımız bulunmamaktadır. ……..Sulh Hukuk Mahkemesi ……. esas sayılı dosyası ortaklığın giderilmesi davamız derdesttir. Bu nedenle elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesine itiraz ediyoruz.
İtiraz Eden Vekili
Avukat Cansu Bayramoğlu
Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi yargıtay kararları
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 13.03.2013 tarih 2013/1483 esas 2013/4410 sayılı kararı
”Dava, iki adet taşınmazda elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi istemine ilişkindir.Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı … ve … tarafından temyiz edilmiştir.
Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi davalarında TMK.’nun 644. maddesi gereğince hâkim, mirasçılara çağrıda bulunarak belirleyeceği süre içinde varsa itirazlarını bildirmeye davet eder. Mirasçılar elbirliği mülkiyetinin devamını haklı kılacak bir itiraz ileri sürmediği veya mirasçılardan biri belirlenen süre içinde paylaşma davası açmadığı takdirde, istem konusu mal üzerindeki elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesine karar verilir.
Olayımızda; Davalılara, TMK.’nun 644. maddesine uygun olarak açıklamalı davetiye gönderilmemiştir. Davalılara TMK.’nun 644. maddesi gereğince açıklamalı davetiye gönderilmeden eksik araştırma ve incelemeyle yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır” şeklinde karar verilmiştir.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 21.02.2013 tarih 2013/1127 esas 2013/2923 sayılı kararı
”Dava, elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi istemine ilişkindir. Mahkeme yetkili ve görevli olmadığından bahisle, davanın reddine karar vermiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
5831 Sayılı Tapu Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik yapılmasına dair, 27.01.2009 tarihli resmi gazetede yayınlanan kanunun ek 3.maddesinde, elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi isteminin, Tapu Sicil Müdürü’ne yapılabileceği hükme bağlanmış ve taraflara dava yolu dışında başka bir seçenek sunulmuştur. Bu yasa, TMK.nun 644.maddesini yürürlükten kaldıran bir yasa değişikliği değildir. Bu durumda, davacıların TMK.nun 644.maddesi gereğince seçimlik haklarını kullanarak dava açmaları ve paylı mülkiyete dönüştürme talebinde bulunmalarında herhangi bir usulsüzlük bulunmadığından, mahkemece TMK 644/2.maddesinde açıklanan şerhi taşıyan meşruhatlı davetiyelerin taraflara gönderilerek işin esasının incelenmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi doğru değildir. Hüküm bu nedenle bozulmalıdır” şeklinde karar verilmiştir.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 20.02.2012 tarih 2011/13964 esas 2012/2425 sayılı kararı
”Dava, 18 adet taşınmazda elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece davanın kabulü ile muris…’nın davaya konu taşınmazlardaki paylı mülkiyet payı üzerindeki mirasçılar arasındaki elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesine karar verilmiş, hüküm davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.
TMK’nun 644. maddesi gereğince elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesine karar verilmesi halinde, paydaşlar; murise, muristen sonra vefat eden mirasçılar var ise bunlara ait mirasçılık belgeleri ve TMK’nun 677. maddesi gereğince yapılan pay temliklerine göre tespit edilmeli, oluşan duruma göre sahip oldukları hisse miktarları dikkate alınarak, paylı mülkiyet payları hesap edilerek hüküm kurulmalıdır.
Somut olayda, davacılardan …, …, … ve …’ün davaya konu taşınmazdaki muris…’dan olan miras paylarını, 03.05.2010 tarihinde TMK’nun 677. maddesi gereğince devrettikleri tapu kaydından anlaşılmaktadır. Mahkemece davaya konu taşınmazlarda muris ….ın payına ilişkin olarak yapılan pay temliklerine ilişkin kayıtlar, Tapu müdürlüğünden getirtilerek, pay temliklerinin hangi mirasçılar arasında yapıldığı tespit edilip, paydaşlar ve payları belirlenerek hüküm kurulması gerekirken, yazılı şekilde pay temlikleri nazara alınmadan hüküm kurulması doğru değildir” şeklinde karar verilmiştir.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 05.03.2012 tarih 2011/15196 esas 2012/3453 sayılı kararı
”TMK.nun 644/1-2.maddesinde “Bir mirasçı, terekeye dahil malların tamamı veya bir kısmı üzerindeki elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi isteminde bulunduğu takdirde sulh hakimi, diğer mirasçılara çağrıda bulunarak belirleyeceği süre içinde varsa itirazlarını bildirmeye davet eder. Elbirliği mülkiyetinin devamını haklı kılacak bir itiraz ileri sürülmediği veya mirasçılardan biri belirlenen süre içinde paylaşma davası açmadığı takdirde, istem konusu mal üzerindeki elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesine karar verilir.” denilmektedir.
Davacı vekili dava dilekçesinde dava konusu edilen … ada … nolu parsel hakkında ortaklığının giderilmesi için … Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 2011/369 esas sayılı dosyası ile dava açıldığını ve davanın halen derdest olduğunu bildirmiştir. TMK 644/2. maddesi kapsamında paylaşma davası açılmıştır. Bu durumda mahkemece, elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi istenen … ada … parsel sayılı taşınmaza ilişkin olarak ortaklığın giderilmesi davası açıldığından davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmediğinden hükmün bozulması gerekmiştir” şeklinde karar verilmiştir.
Sıkça Sorulan Sorular
Miras ne zaman paylı mülkiyete dönüşür?
Mirastan intikal eden taşınmazlar elbirliği mülkiyeti ile mirasçılara geçer. Mirasın paylı mülkiyete çevrilmesi için mirasçıların tapuya birlikte başvurusu, mirasçılardan birinin tapu müdürlüğüne başvurusu üzerine diğer mirasçılara tebligat gönderilmesi yolu veya dava yoluyla gerçekleşir.
Elbirliği mülkiyetinde pay satılabilir mi?
Elbirliği mülkiyetinde pay bulunmayıp taşınmazın tamamı maliklerin tamamının onayı ile satılabilir, satış bedeli hisse oranında paylaşılır.
Elbirliği olan tapu satışı nasıl yapılır?
Elbirliği mülkiyetine tabi taşınmazlar ancak tüm maliklerin onayıyla satılabilir. Bu noktada uyuşmazlık yaşanması halinde maliklerden biri ortaklığı giderilmesi davası açarak taşınmazın mahkeme yoluyla satışını sağlayabilir.
Davasız şekilde elbirliği mülkiyeti paylı mülkiyete dönüştürülür mü?
Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi dava açılmadan taşınmazın bulunduğu yerdeki tapu müdürlüğüne yapılacak başvuru ile yapılabilmektedir.
Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi için tapuya başvurmadan dava açılır mı?
Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi için tapuya başvuru zorunlu olmayıp maliklerden biri doğrudan dava yoluyla işlemi gerçekleştirebilir. Öncelikle tapuya başvuru masraf ve süre açısında daha avantajlıdır.
