Görevden Uzaklaştırma Süresi

Görevden uzaklaştırma devlet memurunun görev başında kalmasında sakınca görülecek hallerde başvurulan tedbir niteliğinde bir karardır. Görevden uzaklaştırma tedbir niteliğinde bir karar olduğundan ancak belirli süreyle sınırlıdır. Yazımızda görevden uzaklaştırma süresi, görevden uzaklaştırma kararının kimler tarafından verilebileceği, görevden uzaklaştırma tedbirinin aşamaları ve görevden uzaklaştırılan memurun maaş ve özlük hakları gibi konularda ayrıntılı bilgi vermeyi hedefliyoruz.

Görevden uzaklaştırma süresi

Görevden uzaklaştırma kamu görevlilerinin disiplin veya ceza soruşturmalarının düzgün şekilde yürütülebilmesi için geçici nitelikteki bir tedbir kararıdır. Görevden uzaklaştırma kararı süresiz şekilde verilemeyecek olup görevden uzaklaştırma süresi kararın disiplin veya ceza soruşturması nedeniyle verilmesine göre farklılık gösterir.

Görevden uzaklaştırma süresi Devlet Memurları Kanunu’nun 145.maddeside ”Görevden uzaklaştırma; bir disiplin kovuşturması icabından olduğu takdirde en çok 3 ay devam edebilir. Bu süre sonunda hakkında bir karar verilmediği takdirde memur görevine başlatılır.
Bir ceza kovuşturması icabından olduğu takdirde görevinden uzaklaştırmaya yetkili amir (Müfettişlerin görevinden uzaklaştırdıkları memurlar hakkında atamaya yetkili amir) ilgilinin durumunu her iki ayda bir inceliyerek görevine dönüp dönmemesi hakkında bir karar verir ve ilgiliye de yazı ile tebliğ eder” şeklinde düzenlenmiştir.

Sonuç olarak görevden uzaklaştırma süresi disiplin soruşturması nedeniyle uygulanmışsa en fazla üç ay, ceza kovuşturması nedeniyle uygulanmışsa ilgili personelin durumunun her iki ayda bir incelenmesi ve ilgili kişinin göreve dönüp dönmeyeceği hakkında karar verilmesi gerekir.

Görevden uzaklaştırma nedir?

Görevden uzaklaştırma, memurun disiplin veya ceza soruşturması nedeniyle görevine devam etmesinin soruşturmanın yürütülmesini olumsuz etkilemesi veya kamu hizmetinin işleyişinde sorun oluşturmasının düşünülmesi halinde uygulanan geçici nitelikte bir karardır.

Görevden uzaklaştırma Devlet Memurları Kanunu’nun 137.maddesinde ”Görevden uzaklaştırma, Devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde, görevi başında kalmasında sakınca görülecek Devlet memurları hakkında alınan ihtiyati bir tedbirdir. Görevden uzaklaştırma tedbiri, soruşturmanın herhangi bir safhasında da alınabilir” şeklinde karar verilmiştir.

Görevden uzaklaştırma kararının ceza soruşturması nedeniyle verilmesi halinde hangi suçlarda bu tedbirin uygulanacağına ilişkin bir düzenleme yapılmamış olup karar verecek yetkili amire takdir yetkisi verilmiştir. Ancak görevden uzaklaştırma kararı verecek amirin takdir yetkisi sınırsız olmayıp disiplin veya ceza soruşturmasına konu olayın devlet memurunun kamu hizmetini doğrudan veya dolaylı etkisi olabilecek nitelikte olması veya memurun göreve devam etmesinin sakınca oluşturabilme ihtimalinin bulunması gerekmektedir.

Görevden uzaklaştırma kararını kim verir?

Görevden uzaklaştırma kararının kim tarafından verileceği Devlet Memurları Kanunu’nun 138.maddesinde düzenlenmiş olup ilgili düzenlemeye göre görevden uzaklaştırma kararı:

• Atamaya yetkili amirler;
• Bakanlık ve genel müdürlük müfettişleri;
• İllerde valiler;
• İlçelerde kaymakamlar (İlçe idare şube başkanları hakkında valinin muvafakati şarttır.) tarafında verilir.
• Valiler ve kaymakamlar tarafından alınan görevden uzaklaştırma tedbiri, memurun kurumuna derhal bildirilir.

Görevden uzaklaştırma kararını veren amir Devlet Memurları Kanunu’nun 139.maddesine göre devlet memuru hakkında görevden uzaklaştırmayı izleyen 10 iş günü içinde soruşturmaya başlanması gerekmektedir. Memuru görevden uzaklaştırdıktan sonra memur hakkında derhal soruşturmaya başlamayan, keyfi olarak ve husumeti nedeniyle karar verdiği soruşturma sonunda anlaşılan amirler, görevden uzaklaştırma kararının kaldırılmasını gerektiren hallerin gerçekleşmesine rağmen amirin önlemi kaldırmaması halinde, yetkili amirler, hukuki, mali ve cezai bakımdan sorumlu tutulur. hukuki, mali ve cezai sorumluluğa tabidirler.

İlgili Makale: Geçici Görevlendirmenin İptali

Görevden uzaklaştırma kararı hangi durumlarda kaldırılır?

Görevden uzaklaştırma geçici nitelikte bir tedbir kararı olduğundan kararın verilmesini gerektiren durumların ortadan kalkması, görevden uzaklaştırma süresinin dolması ve memurun tekrar göreve başlatılmasının zorunlu olduğu hallerde kaldırılması gerekmektedir.

Görevden uzaklaştırma tedbirinin kaldırılması Devlet Memurları Kanunu 142.maddesinde ”Soruşturma sonunda disiplin yüzünden memurluktan çıkarma veya cezai bir işlem uygulanmasına lüzum kalmayan Devlet memurları için alınmış olan görevden uzaklaştırma tedbiri, 138 inci maddedeki yetkililerce (Müfettişler tarafından görevden uzaklaştırılanlar hakkında atamaya yetkili amirlerce) derhal kaldırılır.
Görevden uzaklaştırma tedbirini kaldırmıyan görevli hakkında 139 uncu madde hükmü uygulanır” şeklinde düzenlenmiştir.

Memurun göreve tekrar başlatılması zorunlu olan haller Devlet Memurları Kanunu’nun 143.maddesinde
”Soruşturma veya yargılama sonunda yetkili mercilerce:
a) Haklarında memurluktan çıkarmadan başka bir disiplin cezası verilenler,
b) Yargılamanın men’ine veya beraatine karar verilenler,
c) Hükümden evvel haklarındaki kovuşturma genel af ile kaldırılanlar,
ç) Görevlerine ve memurluklarına ilişkin olsun veya olmasın memurluğa engel olmayacak bir ceza ile hükümlü olup cezası ertelenenler, bu kararların kesinleşmesi üzerine haklarındaki görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılır” şeklinde düzenleme yapılmıştır.

Sonuç olarak görevden uzaklaştırma kararı devlet memuruna disiplin soruşturma sonucunda verilmişse soruşturma sonucunda herhangi bir ceza verilmemişse veya memurluktan çıkarmadan başka bir disiplin cezası verilmişse, ceza kovuşturması nedeniyle verilmişse memurluğa engel olmayacak bir ceza ile hükümlü olup cezası ertelenmişse veya beraatine karar verilmişse kaldırılır

Görevden uzaklaştırma iptal davası

Görevden uzaklaştırma tedbirinin mevzuatta öngörülen süreleri aşacak şekilde devam ettirilmesi veya tedbirin uygulanmasını gerektiren koşullar ortadan kalkmasına rağmen kamu görevlisinin görevine iade edilmemesi halinde dava yoluna gidilerek kararın kaldırılması gündeme gelmektedir.

Görevden uzaklaştırma kararı tedbir niteliğinde bir karar olduğundan kararı veren yetkili amir Devlet Memurları Kanunu’nun 142.maddesinde düzenlenen görevden uzaklaştırma kararının kaldırılmasını gerektiren hallerde, Devlet Memurları Kanunu’nun 143.maddesinde düzenlenen memurun göreve tekrar başlatılmasını gerektiren hallerde ve mevzuatta düzenlenen görevden uzaklaştırma süresinin aşılması halinde kararın kaldırılması gerekmektedir. Bu şartların gerçekleşmesine rağmen görevden uzaklaştırma kararının kaldırılmaması halinde devlet memuru dava açarak yürütmenin durdurulması talepli ilgili idari işlemin iptalini talep edebilir. İptal davasında görevli mahkeme İdare Mahkemesi’dir. Yetkili mahkeme ise memurun görev yaptığı yer mahkemesidir.

Görevden uzaklaştırılan memurun maaş ve özlük hakları

Görevden uzaklaştırma kararı geçici nitelikte bir önlem kararı olsa da bu kararın memurun maaş veya özlük haklarına olan etkisi uygulamada sıklıkla merak edilen konulardan biridir. Devlet Memurları Kanunu 141.maddede bu duruma ilişkin düzenleme yapılmıştır.

Görevden uzaklaştırılan veya görevinden uzak kalan memurların hak ve yükümlülüğü Devlet Memurları Kanunu 141.maddesinde ”Görevden uzaklaştırılan ve görevi ile ilgili olsun veya olmasın herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınan memurlara bu süre içinde aylıklarının üçte ikisi ödenir. Bu gibiler bu Kanunun öngördüğü sosyal hak ve yardımlardan faydalanmaya devam ederler. 143 üncü maddede sayılan durumların gerçekleşmesi halinde, bunların aylıklarının kesilmiş olan üçte biri kendilerine ödenir ve görevden uzakta geçirdikleri süre, derecelerindeki kademe ilerlemesinde ve bu sürenin derece yükselmesi için gerekli en az bekleme süresini aşan kısmı, üst dereceye yükselmeleri halinde, bu derecede kademe ilerlemesi yapılmak suretiyle değerlendirilir” şeklinde düzenlenmiştir.

Sonuç olarak görevden uzaklaştırılan memur bu süreçte aylığının 2/3 ünü almaya, sosyal hak ve yardımlardan faydalanmaya devam eder. Görevden uzaklaştırma kararı kaldırılmışsa veya memurun tekrar göreve başlatılması gerekli haller gerçekleşmişse kesilen 1/3 aylıkları memura tekrar iade edilir.

Görevden uzaklaştırma iptali kararları

Danıştay 5. Daire Başkanlığı 2016/4588 esas 2017/590 sayılı kararı

“İpekyolu Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü emrinde muayene memuru olarak görev yapan davacının, Edirne ilinde görev yaptığı döneme ilişkin yapılan inceleme sonucunda hakkında uygulanan görevden uzaklaştırma tedbirine istinaden açılan davada; Mardin İdare Mahkemesinin …2015 günlü, E…, K… sayılı kararında; dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte davacı hakkında yürütülen adli bir soruşturmanın bulunmadığı, idari yönden bir soruşturma yürütülüyor ise de soruşturmanın yürütüldüğü yer dışında başka bir ilde görev yaptığı,

Davacının yapılmakta olan soruşturmaların selametini, delillerin gizlenmesi, yok edilmesi ve ortadan kaldırılması vb. durumları ne şekilde etkileyeceği hususunun davalı idarece somut bilgi, belge ve delillerle ortaya konulamadığı, geçici bir tedbir olan görevden uzaklaştırma müessesinin amacının olayda gerçekleşmediği, bu sebeple dava konusu işlemde mevzuata ve hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline hükmedildiği;

Ancak görevden uzaklaştırmanın, yalnızca yürütülen soruşturma ya da kovuşturma nedeniyle suç delillerinin ortadan kaldırılmasını engelleyen bir önlem olmadığı, memurun işlediği ileri sürülen suçun niteliğine ve yürüttüğü görevin önemine göre, görevi başında kalmasının sakıncalı olduğu kanaatine varılan hallerde, kamu hizmetinin düzenli, sağlıklı bir şekilde yürütülmesini ve hizmetten yararlananların güven duygusunun sarsılmasının önüne geçilmesini amaçlayan geçici bir tedbir olduğu; anılan düzenlemeyle idareye, memurların görevden uzaklaştırılmaları konusunda takdir yetkisi tanıdığı sonucuna varıldığı,

bu tedbirin uygulanmasının görevden uzaklaştırılan kişinin suçlu olduğu anlamına gelmediği, dolayısıyla isnat olunan fiilin işlenip işlenmediğinin tespitine gerek bulunmadığı, başka bir deyişle görev sırasında işlendiği ileri sürülen fiillere ilişkin ciddi iddiaların bulunmasının gerekli ve yeterli olduğu, buna göre haklarında kamu hizmetinin yürütülmesini olumsuz şekilde etkileyecek nitelik ve ağırlıkta suçlamalar bulunan kişilerin hizmetin aksamadan yürütülmesini sağlamak amacıyla, haklarındaki iddialar açıklığa kavuşturuluncaya kadar görevden uzaklaştırılmasının mümkün olduğu” şeklinde karar verilmiştir.

Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2022/5869 esas 2025/3640 sayılı kararı

”Kamu hizmetini yürütmekle görevli olan idarenin, bu hizmetin en iyi şekilde yürütebilmesi için gerekli tedbirleri alma yetkisi ile donatılmasının zorunlu olduğu, bu nedenle, personelini alırken bir takım özelliklere sahip olmasını aramasının tabii olduğu gibi, statüye alındıktan sonra da bunları verimli biçimde kullanması, hizmeti aksatacak, kendisinden artık verim alınması imkânı kalmamış, aksine idare mekanizmasına ve kamu hizmetinin yürütülmesine zararlı olacak personelini bünyesi dışına çıkarmasının da olağan olduğu,

Dolayısıyla idarenin, sözleşmesi yenilenecek personelini belirlerken, kendisinin hizmetinden en çok verim alacağını seçmeye çalışacağı, süreyle sınırlı olarak imzalanan sözleşmenin, süre bitiminde yenilenmesi konusunda idareye takdir yetkisi tanındığı, idarenin bu yetkiyi kadro ve ihtiyaç durumu ile personele ilişkin özel durumları değerlendirerek kullanabileceği açık olduğundan, idarenin bu doğrultuda yeni dönem için yeniden sözleşme imzalamaya yargı kararıyla zorlanamayacağının da kabulü gerekmektedir.

Dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile UYAP üzerinden yapılan araştırma sonucunda; dava konusu sözleşme yenilememe işleminin gerekçesinin, davacı hakkındaki ceza kovuşturmasının ve görevden uzaklaştırmanın devam ediyor olması nedeniyle kendisinden istifade edilememesi olduğunun belirtildiği görülmekle birlikte, davacının, FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne üye olma suçundan yargılandığı davada, … Ağır Ceza Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla hakkında beraat kararı verildiği ve bu kararın istinaf edilmeksizin kesinleştiği anlaşılmıştır.

Bu durumda, davacının yargılandığı ceza davasının sonucunun araştırılması ve dava sonuçlandıktan sonra, ceza dosyasında yer alan bilgi ve belgeler de değerlendirilmek suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, bu husus gözetilmeksizin verilen davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulüyle, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır” şeklinde karar verilmiştir.

Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2022/5752 esas 2025/1497 sayılı kararı

”İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davalı idare tarafından, davacının cezaevinden tahliye edilmesine rağmen görevine başlamamasından dolayı, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 45/a maddesinde yer alan “izinsiz veya kabul edilebilir bir mazereti olmaksızın kesintisiz 5 gün veya bir sözleşme dönemi içinde kesintili 10 gün göreve gelmemek” fiilinin karşılığı olarak davacının sözleşmesinin feshedilmesine karar verilmiş ise de; davacı hakkında … tarih ve … sayılı işlemle görevden uzaklaştırılmasına karar verildiği, davacının tahliye edilmesinin doğrudan görevden uzaklaştırma kararının kalkacağı anlamına gelmediği,

Nitekim 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 56. maddesinin son fıkrasında “Ceza kovuşturması tutuksuz olarak devam edenlerden göreve başlamasında sakınca görülmeyenler görevlerine döndürülebilirler.” hükmü ile kovuşturması, tutuksuz olarak devam eden personelin görevine başlatılıp başlatılmayacağı hususunda idareye takdir hakkı tanındığı, başka bir deyişle hakkında devam eden ceza kovuşturması nedeniyle görevden uzaklaştırma kararı alınan personelin tekrar göreve başlatılabilmesi için idarece bu konuda bir karar alınması gerektiği, dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre davacı hakkında verilen … tarih ve … sayılı görevden uzaklaştırma kararı sonrasında davacının göreve başlatılması yönünde bir karar alınmadığı, dolayısıyla hakkında görevden uzaklaştırma kararı bulunan davacının, izinsiz ve mazeretsiz olarak göreve gelmediğinden bahsedilemeyeceğinin anlaşılması karşısında,

Davacının sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, davacının sözleşmesinin feshedildiği tarihten 375 sayılı KHK uyarınca kamu görevinden çıkarıldığı tarihe (06/01/2020) kadar yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle, dava konusu işlemlerin iptaline, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının hesaplanarak dava tarihinden itibaren (25/02/2020) işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir” şeklinde karar verilmiştir.

Sıkça Sorulan Sorular