Hukuk Davasında Yargılamanın Yenilenmesi

Hukuk davasında yargılamanın yenilenmesi kesinleşmiş hükümlerin kanunda düzenlenmiş sebeplerin varlığı halinde talep edilebilecek olağanüstü bir kanun yoludur. Yargılamanın yenilenmesi için Türk Medeni Kanunu’nun 375.maddesinde sınırlı şekilde düzenlenen nedenlerin varlığı gerekmektedir. Yazımızda yargılamanın yenilenmesi sebepleri, başvuru süresi, yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunulacak merci, yargılamanın yenilenmesi başvurusu süresi, dava dilekçesi örneği ve güncel yargıtay kararları hakkında ayrıntılı bilgi vermeyi hedefliyoruz.

Hukuk davasında yargılamanın yenilenmesi

Hukuk davasında yargılamanın yenilenmesi Türk Medeni Kanunu’nun 374.maddesinde düzenlenmiş olup kesinleşen mahkeme kararı için yargılamanın iadesi sebeplerinin mevcut olması halinde gündeme gelmektedir. Bu noktada yalnızca yargılamanın iadesi sebeplerinin mevcut olması yeterli olmayıp aynı zamanda Türk Medeni Kanunu’nun 377.maddesinde düzenlenen başvuru sürelerinin de titizlikle incelenmesi gerekmektedir.

Hukuk davasında yargılamanın yenilenmesi için kanunda aranan sebeplerin varlığında başvuru süresi göz önünde bulundurularak kararı veren mahkemeye dilekçe ile başvuru yapılır. Yargılamanın iadesi talebi üzerine mahkeme ön inceleme ile talebin kanuni başvuru süresinde yapılıp yapılmadığını, kesinleşmiş hükmün varlığını, yargılamanın iadesi için öne sürülen sebebin Türk Medeni Kanunu’nun 375.maddesinde düzenlenen sebeplerden olup olmadığını inceler. Ön incelemede bu şartların eksik olması halinde başvurunun esasına girmeden reddeder.

Hukuk davasında yargılamanın iadesinde ön inceleme sonucunda yargılamanın yenilenmesi sebebinin doğru olduğuna kanaat getirilmesi halinde mevcut durumun şartlarına göre verilmiş olan karar onanır veya kısmen yahut tamamen değiştirilir. Yargılamanın iadesi davacının açık veya zımni muvafakati olmaksızın vekil veya temsilci olmayan kimselerin huzuruyla davanın görülmüş ve karara bağlanmış olması ya da bir dava sonunda verilen hükmün kesinleşmesinden sonra tarafları, konusu ve sebebi aynı olan ikinci davada, öncekine aykırı bir hüküm verilmiş ve bu hükmün de kesinleşmiş olması durumlarında başka bir inceleme yapılmadan hüküm iptal edilir.

Hukuk davasında yargılamanın yenilenmesi sebepleri

Hukuk davasında yargılamanın iadesi sebepleri kanunda sınırlı olarak düzenlenmiş olup bu sebepler dışında başka bir neden öne sürülerek yargılamanın iadesi talebinde bulunulamaz. Yargılamanın yenilenmesi sebepleri kanunda sınırlı olarak düzenlenen hallerde mümkün olup yorum yoluyla genişletilemez. Hukuk davasında yargılamanın yenilenmesi sebepleri:

• Mahkemenin kanuna uygun olarak teşekkül etmemiş olması.
• Davaya bakması yasak olan yahut hakkındaki ret talebi, merciince kesin olarak kabul edilen hakimin karar vermiş veya karara katılmış bulunması.
• Vekil veya temsilci olmayan kimselerin huzuruyla davanın görülmüş ve karara bağlanmış olması.
• Yargılama sırasında, aleyhine hüküm verilen tarafın elinde olmayan nedenlerle elde edilemeyen bir belgenin, kararın verilmesinden sonra ele geçirilmiş olması.
• Karara esas alınan senedin sahteliğine karar verilmiş veya senedin sahte olduğunun mahkeme veya resmî makam önünde ikrar edilmiş olması.
• İfadesi karara esas alınan tanığın, karardan sonra yalan tanıklık yaptığının sabit olması.
• Bilirkişi veya tercümanın, hükme esas alınan husus hakkında kasten gerçeğe aykırı beyanda bulunduğunun sabit olması.
• Lehine karar verilen tarafın, karara esas alınan yemini yalan yere ettiğinin, ikrar veya yazılı delille sabit olması.
• Karara esas alınan bir hükmün, kesinleşmiş başka bir hükümle ortadan kalkmış olması.
• Lehine karar verilen tarafın, karara tesir eden hileli bir davranışta bulunmuş olması.
• Bir dava sonunda verilen hükmün kesinleşmesinden sonra tarafları, konusu ve sebebi aynı olan ikinci davada, öncekine aykırı bir hüküm verilmiş ve bu hükmün de kesinleşmiş olması.
• Kararın, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlali suretiyle verildiğinin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması veya karar aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuru hakkında dostane çözüm ya da tek taraflı deklarasyon sonucunda düşme kararı verilmesi.

Hukuk davasında yargılamanın yenilenmesi şartları

Hukuk davasında yargılamanın yenilenmesi kesinleşmiş mahkeme kararına karşı başvurulabilecek olağanüstü bir kanun yoludur. Ancak yargılamanın yenilenmesi ancak kanundadüzenlenmiş sebeplerin varlığı halinde mümkün olup bunun dışında da bazı şartların sağlanması gerekmektedir. Hukuk davasında yargılamanın yenilenmesi şartları:

• Yargılamanın iadesi talep edilen hükmün kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş olması
• Yargılamanın iadesi talep edilen hüküm için olağan kanun yollarının tüketilmesi
• Yargılamanın iadesi başvurusunun Türk Medeni Kanunu’nun 377.maddesinde düzenlenmiş olan sürelerde yapılması,
• Yargılamanın iadesi için Türk Medeni Kanunu’nun 375.maddesinde yer alan sebeplerin varlığı

Hukuk davasında yargılamanın yenilenmesi başvuru süresi

Hukuk davasında yargılamanın yenilenmesi başvurusunda bulunacak kişiler açısından ne kadar süreyle başvuru yapılabileceği uygulamada sıklıkla merak edilen konuların başında gelmektedir. Başvurunun süresinde yapılmaması halinde ön inceleme aşamasında esasa girilmeden reddedilir. Bu nedenle başvuru süresi yargılamanın iadesi davasında kritik öneme sahiptir. Hukuk davasında yargılamanın yenilenmesi başvuru süresi:

Türk Medeni Kanunu madde 377- (1) Yargılamanın iadesi süresi;

• Mahkemenin kanuna uygun olarak teşekkül etmemiş olduğunun öğrenildiği,
• 375 inci maddenin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde öngörülen hallerde, kararın davalıya veya gerçek vekil veya temsilciye tebliğ edildiği; alacaklı veya davalı yerine geçenlerin karardan usulen haberdar olduğu,
• Yeni belgenin elde edildiği veya hilenin farkına varıldığı,
• 375 inci maddenin birinci fıkrasının (d), (e), (f) ve (g) bentlerindeki hallerde, ceza mahkumiyetine ilişkin hükmün kesinleştiği veya ceza kovuşturmasına başlanamadığı yahut soruşturmanın sonuçsuz kaldığı,
• Karara esas alınan ilamın bozularak kesin hüküm şeklinde tamamen ortadan kalkmasından haberdar olunduğu,
• 375 inci maddenin birinci fıkrasının (i) bendinde yazılı sebepten dolayı, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararının tebliğ edildiği, tarihten itibaren üç ay ve her hâlde iade talebine konu olan hükmün kesinleşmesinden itibaren on yıldır.
• 375 inci maddenin birinci fıkrasının (ı) bendinde yazılan sebepten dolayı yargılamanın yenilenmesi süresi ilama ilişkin zamanaşımı süresi kadardır.

Sonuç olarak hukuk davasında yargılamanın yenilenmesinde başvurusu süresi olarak 3 ay ve her halde hükmün kesinleşmesinden itibaren 10 yıllık süreler düzenlenmiş olup bu sürelerin başlangıcı yargılamanın yenilenmesi sebebine göre değişiklik gösterir. Yargılamanın iadesi talebinde bulunacak kişiler açısından başvuru süresinin ayrıntılı şekilde değerlendirilmesi, yargılamanın iadesi sebeplerinin bulunup bulunmadığının tespit edilmesi için alanında uzman bir avukattan yardım alınması hak kaybına maruz kalmamak açısından kritik öneme sahiptir.

İlgili Makale: Boşanmada İstinaf Ne Kadar Sürer?

Yargılamanın yenilenmesi görevli ve yetkili mahkeme

Yargılamanın yenilenmesi sebeplerinin varlığında talebin hangi mahkemeye yapılacağı merak edilen konulardan bir diğeridir. Yargılamanın yenilenmesi talebini inceleyecek mahkeme Türk Medeni Kanunu’nun 378.maddesi gereğince kararı veren mahkeme tarafından incelenir. Karar bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından işin esasına girilerek verilmişse dahi talep, yine ilk kararı veren ilk derece mahkemesince incelenir.

Yargılamanın yenilenmesi talebine ilişkin dosya üzerinden inceleme yapılarak karar verilemez. Ayrı bir esas numarasına kaydedilerek tarafları davet edip dinledikten sonra ileri sürülen yargılamanın iadesi sebebinin kanunda yazılı sebepler olup olmadığını incelemelidir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2016/6351 esas 2017/10173 sayılı kararında

”Dava Hukuk Muhakemeleri Kanunun 375. maddesi uyarınca yargılamanın yenilenmesi yoluyla İstanbul 20. Aile Mahkemesinin 15.09.2015 tarihinde kesinleşmiş olan 2014/4.9 esas ve 2010/4.7 karar sayılı kararında yer alan katılma alacağına ilişkin hükmün kaldırılmasına isteğine ilişkindir. Mahkemece dava dilekçesi davalıya tebliğ edilmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda talebin reddine karar verilmiştir. Yargılamanın iadesi de bir dava olduğu gibi Hukuk Muhakemeleri Kanunun 379. maddesinde yargılamanın iadesi talebi üzerine mahkeme, tarafları davet edip dinledikten sonra ileri sürülen yargılamanın iadesi sebebinin kanunda yazılı sebepler olup olmadığını inceleyebileceğini hüküm altına almıştır. O halde mahkemece dava dilekçesinin davalıya tebliğ edilip dilekçelerin karşılıklı verilmesi ve ön inceleme aşamaları tamamlanmadan dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmayıp bozmayı gerektirmiştir.” şeklinde karar verilmiştir.

Hukuk davalarında yargılamanın yenilenmesi dilekçesi

……………… MAHKEMESİ’NE

DAVACI (İADE TALEBİNDE BULUNAN): Adı Soyadı, TC, Adres
VEKİLİ: Av. Cansu Bayramoğlu
DAVALI: Adı Soyadı, TC, Adres
İADESİ İSTENEN KARAR: ………. Mahkemesinin …/…/20… tarih ve 20…/……… E., 20…/……… K. sayılı kararı
KESİNLEŞME TARİHİ: …/…/…
SEBEBİN ÖĞRENİLME TARİHİ: …/…/…

AÇIKLAMALAR :Davacı tarafından müvekkilimiz aleyhine mahkemenizde …./…. esas ile …/…/….. tarihinde açılan …………………. davası, …..karar sayılı ilam ile …… tarihinde kesinleşmiştir. Ancak mahkemenizce karara esas alınan senedin sahteliğine karar verilmiş, senedin sahte olduğu mahkeme kararıyla sabittir. ……… Mahkemesi’nin ….. Esas …. Sayılı kararı ile senedin sahteliği sabit olup ilgili karar …… tarihinde kesinleşmiştir. Türk Medeni Kanunu’nun 375.maddesinin d fıkrası gereğince yargılamanın iadesi sebepleri oluştuğundan mahkemenize başvurma zorunluluğumuz doğmuştur.

HUKUKİ NEDENLER: Hukuk Muhakemeleri Kanunu, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve sair ilgili mevzuat
HUKUKİ DELİLLER: İadesi istenen karar ve kesinleşme şerhi, ……… Mahkemesi’nin ….. Esas …. Sayılı kararı ve kesinleşme şerhi, bilirkişi incelemesi, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıkladığımız ve mahkemenizce resen gözetilecek nedenlerden ötürü, yargılamanın iadesi talebimizin kabulüne ……… Mahkemesinin 20…/……… E., 20…/……… K. sayılı kararının kaldırılmasına, yeniden yapılacak yargılama sonucunda talebimiz yönünde karar verilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini tarafa yükletilmesine karar verilmesini vekaleten arz ve talep ederiz.

Yargılamanın yenilenmesi yargıtay kararları

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi 11.02.2026 tarih 2025/6836 esas 2026/910 sayılı kararında

”Bölge Adliye Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacı tarafından yargılamanın yenilenmesi istenen Midyat Asliye Hukuk Mahkemesinin 13.09.2006 tarihli ve 2004/120 E., 2006/280 K. sayılı kararının 20.02.2007 tarihinde kesinleşmiş olması nedeniyle HMK’nın 377/1 md. gereğince süresi içerisinde ileri sürülmemiş olmakla birlikte bahsedilen dayanak belgenin hükmün esasını etkileyecek nitelikte olmadığı, yargılama aşamasında ve temyiz aşamasında ileri sürüldüğü, hükmün bu haliyle Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleştiği, bu nedenlerle dayanılan sebebin HMK 375/1-ç kapsamında olduğunun kabul edilemeyeceği,

Yargılamanın iadesi sebepleri olarak ileri sürülen sebeplerin olağan kanun yolları sırasında ileri sürüldüğü dikkate alındığında davacının yargılamanın iadesi talebinde ileri sürdüğü nedenlerin HMK’nın 375 hükmünde sınırlı olarak sayılan yargılamanın iadesi sebepleri arasında bulunmaması ve süresi içinde yargılamanın iadesi talebinde bulunulmaması nedeniyle İlk Derece Mahkemesinin varmış olduğu sonuçta bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.” şeklinde karar verilmiştir.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 18.03.2025 tarih 2024/3035 esas 2025/1103 sayılı kararında

”Yargılamanın yenilenmesi sebeplerinin 6100 sayılı HMK’nın 375. maddesinde sınırlı olarak gösterilmiş olduğu, HMK’nın 375-1/ç maddesinde “yargılama sırasında, aleyhine hüküm verilen tarafın elinde olmayan nedenlerle elde edilemeyen bir belgenin, kararın verilmesinden sonra ele geçirilmiş olması” halinde yargılamanın yenilenmesi talep edebileceğinin düzenlendiği, somut olaya konu belgenin icra dosyası kapsamından her zaman incelenebilecek nitelikte olduğu, farklı bir isimde UYAP sistemine taranmasının dilekçeyi HMK’nın 375-1/ç maddesine konu bir belge yapmayacağı anlaşılmakla, davacı vekilinin buna yönelik temyiz sebebi yerinde görülmemiştir.” şeklinde karar verilmiştir.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 16.12.2024 tarih 2024/2377 esas 2024/4878 sayılı kararında

Dava, yargılamanın yenilenmesi talebine ilişkindir. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi sıfatıyla yapılan yargılama sonucunda, talebin reddine karar vermiştir. Verilen karar yargılamanın yenilenmesi talep eden vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Yargılamanın yenilenmesi talep eden vekili; tarafları ve konusu aynı olan iki davada birbirine aykırı karar verilmesi ve iki hükmün kesinleşmesi halinde yargılamanın iadesinin talep edilebileceğini, ilk kesinleşen ipoteğin fekki davasında bankanın alacak miktarının, kesinleşen kayıt kabul davasındaki alacağa göre müflis şirketin lehine olduğunu temyiz sebepleri olarak ileri sürmüş ise de takibin iptali ve ipoteğin fekki davası ile kayıt kabul davasının talep sonuçları ve sebepleri farklı olduğundan, temyiz sebepleri yerinde görülmemiştir.

Dolayısıyla dava dosyası içindeki bilgi ve belgelere, kararın dayandığı delillerle Kanuna uygun gerektirici nedenlere ve özellikle Bölge Adliye Mahkemesince İlk Derece Mahkemesi sıfatıyla yapılan yargılama ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun yargılamanın yenilenmesine ilişkin 375. maddesi gözetildiğinde, verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına, HMK’nın 375. maddesinde yer alan sebeplerle sınırlı yapılan incelemede; dava şartları ve hukukun uygulanması bakımından da hükmün bozulmasını gerektirir usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre yerinde olmayan bütün temyiz sebeplerinin reddiyle kararın HMK’nın 370/1 maddesi gereğince onanmasına” şeklinde karar verilmiştir.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 12.12.2024 tarih 2024/490 esas 2024/4861 sayılı kararı

”İlk Derece Mahkemesince, yargılamanın yenilenmesi davasında HMK’nın 377/1-c maddesi gereği lehine karar verilen tarafın kararı etkileyen hileli davranışta bulunmuş olduğunun farkına varıldığı ve gerçek vekile tebliğ tarihten itibaren üç ay içinde yargılamanın iadesi talebinde bulunabileceği, yargılamanın iadesine konu ve soruşturma dosya kapsamından davalı yerine geçenlerin karardan usulen haberdar olduğunun kabulü gerekeceği, HMK’nın 377/1-c maddesindeki üç aylık hak düşürücü sürenin geçtiği gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davacı vekilince istinaf yoluna başvurulması üzerine, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı süresinde davacı vekilince temyiz yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü: Kamu düzenine aykırılık hallerinin re’sen gözetildiği, istinaf nedenleriyle sınırlı ve usulüne uygun olarak istinaf inceleme ve denetiminin yapıldığı; dosya içeriği, kararın dayandığı gerektirici sebepler ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığı, yine; hak düşürücü süre içinde davanın açılmadığının anlaşılmasına göre davacı vekilinin temyiz sebepleri yerinde görülmemiştir” şeklinde karar verilmiştir.

Sıkça Sorulan Sorular