Çocuğu Olmayan Kişinin Mirası Kime Kalır?

Vefat eden kişinin mirasının ne şekilde ve kimlere dağıtılacağı miras hukukunda merak edilen konuların başında gelmektedir. Mirasçının çocuklarının bulunması halinde mirasın çocuklara kalacağı herkes tarafından bilinmekle birlikte vefat eden kişinin çocuğunun bulunmaması halinde vefat eden kişinin diğer akrabalarının mirastaki payı hakkında yanlış bilinen pek çok bilgi bulunmaktadır. Yazımızda çocuğu olmayan kişinin mirasının kime kalacağını, vefat eden kişinin eşinin hayatta olması halinde kardeşine ve anne-babasına miras kalıp kalamayacağı, hangi durumlarda mirasın devlete kalacağı hakkında ayrıntılı bilgi vermeyi hedefliyoruz.

Çocuğu olmayan kişinin mirası kime kalır?

Miras bırakan kişinin çocuğunun bulunmaması halinde mirasın eşe, anne ve babaya, kardeşlere, daha uzak akrabalara ya da devlete kalıp kalmayacağı miras hukukunda zümre sistemiyle düzenlenmiş olup zümredeki mirasçıların hayatta olması durumunda miras zümredeki mirasçılar arasında paylaşılacaktır. 

Vefat eden kişinin yasal mirasçıları Türk Medeni Kanununun 495-497.maddeleri arasında düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre vefat eden kişinin mirası ilk olarak birinci derece mirasçıları olan altsoyu yani çocuklarıdır. Ancak çocuğu olmayan kişinin mirasçıları anne ve babasıdır, bunların hayatta olmaması durumunda ise bunların altsoyu yani mirasbırakanın kardeşleridir. Miras bırakan kişinin anne ve babası, kardeşleri ve yeğenlerinin de hayatta olmaması halinde büyük anne-büyük babası mirasçı olur. Miras bırakan kişinin eşinin hayatta olması durumunda ise zümre sistemindeki mirasçılarla eşle birlikte miras paylaşımında pay alırlar.

Türk Medeni Kanunu Madde 495– Mirasbırakanın birinci derece mirasçıları, onun altsoyudur.

• Çocuklar eşit olarak mirasçıdırlar.
• Mirasbırakandan önce ölmüş olan çocukların yerini, her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyları alır.

Türk Medeni Kanunu Madde 496– Altsoyu bulunmayan mirasbırakanın mirasçıları, ana ve babasıdır. Bunlar eşit olarak mirasçıdırlar.

• Mirasbırakandan önce ölmüş olan ana ve babanın yerlerini, her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyları alır.
• Bir tarafta hiç mirasçı bulunmadığı takdirde, bütün miras diğer taraftaki mirasçılara kalır.

Türk Medeni Kanunu 497– Altsoyu, ana ve babası ve onların altsoyu bulunmayan mirasbırakanın mirasçıları, büyük ana ve büyük babalarıdır. Bunlar, eşit olarak mirasçıdırlar.

• Mirasbırakandan önce ölmüş olan büyük ana ve büyük babaların yerlerini, her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyları alır.
• Ana veya baba tarafından olan büyük ana ve büyük babalardan biri altsoyu bulunmaksızın mirasbırakandan önce ölmüşse, ona düşen pay aynı taraftaki mirasçılara kalır.
• Ana veya baba tarafından olan büyük ana ve büyük babaların ikisi de altsoyları bulunmaksızın mirasbırakandan önce ölmüşlerse, bütün miras diğer taraftaki mirasçılara kalır.
• Sağ kalan eş varsa, büyük ana ve büyük babalardan birinin mirasbırakandan önce ölmüş olması hâlinde, payı kendi çocuğuna; çocuğu yoksa o taraftaki büyük ana ve büyük babaya; bir taraftaki büyük ana ve büyük babanın her ikisinin de ölmüş olmaları hâlinde onların payları diğer tarafa geçer.

Çocuğu olmayan kişinin mirası kime kalır sorusunun yanıtı miras bırakanın yasal mirasçılarının hayatta olup olmamasına göre değişiklik gösterecek olup eşinin hayatta olması durumunda eşiyle birlikte anne-babasına veya anne-babasının hayatta olmaması halinde kardeşlerine kalır. Bu mirasçıların hiçbirinin hayatta olmaması halinde ise eşle birlikte büyük anne-büyük baba ve onların altsoyu arasında miras paylaşılır.

Yasal Miras Sırası (Zümre Sistemi)

Türk Medeni Kanunu, mirasçılığı zümreler halinde düzenler. Her zümre, kendinden sonra gelen zümreyi miras dışında bırakır. Yani zümredeki mirasçıların hayatta olması halinde miras bu zümredeki mirasçılar arasında paylaşılır, bu mirasçılar hayatta değilse diğer zümredeki mirasçılara geçer.

1. Birinci zümre: Altsoy yani çocuklar, torunlar ve onların altsoyu.
2. İkinci zümre: Anne-baba ve onların altsoyu yani kardeşler, yeğenler.
3. Üçüncü zümre: Büyükanne-büyükbaba ve onların altsoyu yani amca, hala, teyze, dayı.

Çocuğu olmayan kişinin birinci zümre altsoyu bulunmadığından miras ikinci zümreye kayar. Vefat eden kişinin eşi hayatta ise eşin miras hakkı zümre sisteminden ayrı olarak kanunda düzenlenmiş olup sağ kalan eş birlikte bulunduğu zümreye göre miras payı alacaktır.

Eşi ölen kadın çocuğu yoksa mirasın kaçta kaçını alır?

Eşi vefat eden kadın vefat eden eşiyle müşterek çocukları buunmadığında veya vefat eden eşinin çocuğu bulunmadığında vefat eden eşinin hangi akrabalarının mirastan pay talep edebileceğini ve bu kişilerle birlikte miras payınının ne olacağını merak etmektedir. Eşi ölen kadının mirasın kaçta kaçını alacağı miras bırakan kişinin diğer yakınlarının hangilerinin hayatta olduğuna göre değişiklik göstermektedir.

Miras bırakan kişinin sağ kalan eşinin diğer mirasçılarla birlikte payı Türk Medeni Kanunu Madde 499– ”Sağ kalan eş, birlikte bulunduğu zümreye göre mirasbırakana aşağıdaki oranlarda mirasçı olur:

1. Mirasbırakanın altsoyu ile birlikte mirasçı olursa, mirasın dörtte biri,
2. Mirasbırakanın ana ve baba zümresi ile birlikte mirasçı olursa, mirasın yarısı,
3. Mirasbırakanın büyük ana ve büyük babaları ve onların çocukları ile birlikte mirasçı olursa, mirasın dörtte üçü, bunlar da yoksa mirasın tamamı eşe kalır.” şeklinde düzenlenmiştir.

Eşi vefat eden kadın miras bırakan eşinin altsoyu bulunmadığında öncelikle vefat eden eşinin anne-babasıyla birlikte mirasçı olacak ve miras payının yarısını alacak, anne-babanın hayatta olmaması halinde ise bunların altsoyu olan eşin kardeşleri ile birlikte mirasın yarısını alacaktır. Miras bırakan kişinin bu yakınlarının hayatta olmaması halinde ise vefat eden eşin büyük anne-büyük babası ile birlikte mirasçı olacak ve mirasın dörtte üçünü alabilecektir.

İlgili Makale: Eşi Vefat Eden Kadının Miras Hakkı

Eş varken kardeşe miras kalır mı?

Miras paylaşımında en çok merak edilen konulardan biri de, ölen kişinin eşi hayatta iken kardeşlere miras kalıp kalmadığı sorusudur. Vefat eden kişinin eşinin miras payı birlikte olduğu zümredeki mirasçılara göre belirlenir. Mirasta yasal öncelik miras bırakanın eşi ve altsoyu olan çocuklarında olsa da miras bırakanın çocuğunun bulunması halinde kardeşleri mirastan pay alabilir.

Miras bırakanın yasal mirasçılarından olan kardeşleri Türk Medeni Kanunun 496.maddesinde ‘’Altsoyu bulunmayan mirasbırakanın mirasçıları, ana ve babasıdır. Bunlar eşit olarak mirasçıdırlar. Mirasbırakandan önce ölmüş olan ana ve babanın yerlerini, her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyları alır.’’ şeklinde düzenlenmiştir. Düzenlemede doğrudan kardeşleri ifadesi yer almasa da miras bırakanın çocuğunun bulunmadığı halde anne ve babası mirasçı olacak anne ve babanın hayatta olmaması halinde ise bunların altsoyu yani miras bırakanın kardeşleri mirasçı sıfatını kazanacaktır.

Miras bırakanın eşinin mirasçılığının düzenlendiği Türk Medeni Kanununun 499.maddesine göre miras bırakanın altsoyu yoksa sağ kalan eş anne ve baba zümresiyle birlikte bunların hayatta olmaması halinde ise anne-babanın altsoyu olan vefat eden eşin kardeşleriyle birlikte mirasçı olacak ve mirasın yarısını alacaktır. Kalan miktar diğer mirasçılar arasında paylaşılacaktır.

Eş varken kardeşe miras kalır mı sorusu miras bırakanın diğer yakınlarının hayatta olup olmamasına göre değişiklik gösterecek olup ölen kişinin çocuğu yoksa ve anne-baba da hayatta değilse, kardeşe miras kalabilecektir.

Çocuğu olmayan ebeveyni hayatta olan birinin mirası nasıl paylaşılır?

Çocuğu olmayan ancak ebeveyni hayatta olan birinin mirasının ne şekilde paylaşılacağı miras bırakanın eşinin hayatta olup olmamasına göre değişiklik göstermektedir. Miras bırakanın çocuğu bulunmadığında anne ve babası ikinci zümre mirasçıdır. Bu durum Türk Medeni Kanununun 496.maddesinde açıkça düzenlenmiştir.

Çocuğu olmayan ebeveyni hayatta olan birinin mirası eşinin hayatta olmaması halinde anne ve babası arasında paylaşılır, eşi hayatta ise eşi mirasın yarısını alır geri kalan kısım anne ve babası arasında paylaşılır.

Çocuğu olmayan kişinin mirası devlete kalır mı?

Mirasın devlete kalması durumu uygulamada yanlış bilinen durumlardan biridir. Çocuğu olmayan kişinin mirasının devlete kalması durumu ancak miras bırakanın hiçbir mirasçısının olmaması durumunda olmaktadır. Bu nedenle, çocuğu olmayan bir kişinin mirasının devlete kalması nadir görülen bir durumdur.

Devletin mirasçılığı Türk Medeni Kanununun 501.maddesinde ‘’Mirasçı bırakmaksızın ölen kimsenin mirası Devlete geçer.’’ şeklinde düzenlenmiştir. Bu nedenle miras bırakanın çocuğu bulunmasa da eşinin hayatta olması, eşi hayatta değilse anne-babası,kardeşleri, yeğenleri, bunların da bulunmaması halinde büyük anne-büyük baba ve altsoyu mirası paylaşacaktır.

Eşe Düşen Pay ve Diğer Mirasçılar

Miras paylaşımını daha net görmek için aşağıdaki tabloyu inceleyebilirsiniz:

Bu tablo, TMK 499. maddesinde düzenlenen pay oranlarını özetlemektedir. 

Kardeşin Saklı Payı Var mı? – 2007 Değişikliği

Çocuğu olmayan bir kişinin mirasında kardeşlerin durumu merak edilen konuların başında gelmektedir.  2007’de yapılan kanuni değişiklik öncesinde kardeşlerin de saklı payı vardı. Ancak yapılan değişiklikle birlikte kardeşlerin saklı payı kaldırılmıştır.

Saklı paylı mirasçılar Türk Medeni Kanununun 506.maddesinde ‘’ Saklı pay aşağıdaki oranlardan ibarettir

1.Altsoy için yasal miras payının yarısı,

2.Ana ve babadan her biri için yasal miras payının dörtte biri

3.Sağ kalan eş için, altsoy veya ana ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olması halinde yasal miras payının tamamı, diğer hallerde yasal miras payının dörtte üçü ‘’ şeklinde düzenlenmiştir.

Türk Medeni Kanunun 506.maddesindeki düzenlemede daha öncesinde ‘’ Kardeşlerden her biri için yasal miras payının sekizde biri’’ şeklinde fıkra bulunmaktaydı. Ancak 04.05.2007 tarihli ve 5650 sayılı kanunun 2.maddesi gereğince bu düzenleme kaldırılmıştır. Yani kardeşlerin saklı payı ortadan kaldırılmıştır. 

Bunun anlamı şudur: Bir kişi, vasiyetname düzenleyerek kardeşlerini mirastan tamamen çıkarabilir. Kardeşler bu durumda “saklı payım var” diyerek dava açamazlar. Saklı pay hakkı sadece altsoy, anne-baba ve sağ kalan eş için geçerlidir. 

Sıkça Sorulan Sorular