Vasi vesayet altındaki kişiyi hukuki işlemlerde temsile yetkili ise vasi adına yapacağı bazı işlemler için vesayet makamınından izin alması gerekir. Vasi satış izni davası vesayet altında bulunan kişinin malvarlığının korunması amacıyla satışın vesayet altındaki kişinin menfaatine olup olmadığının mahkeme tarafından araştırılarak vasiye satış için yetki verilmesi için açılan davadır. Yazımızda vasi satış iznini nasıl alacağını, davanın ne kadar süreceği, mahkemenin satışa izin verirken nelere dikkat edeceğini, satışa izin davasında yetkili ve görevli mahkeme gibi konularda ayrıntılı bilgi vermeyi hedefliyoruz.
Vasi Satış İzni Davası
Vasi satış izni davası vesayet altında bulunan kişinin taşınır veya taşınmazlarının satılmak istenmesi halinde mahkemenin bunun vesayet altındaki kişinin menfaatine olup olmadığının değerlendirilerek vasiye satış için yetki verilmesini sağlayan bir dava türüdür. Vesayet altındaki kişinin haklarının korunabilmesi için vasinin yapacağı bazı işlemler vesayet makamının iznine bağlı kılınmış olup malların satışı da bu işlemlerden biridir.
Vesayet altındaki kişinin mallarının satışı Türk Medeni Kanununun 462/1. Maddesinde; “Taşınmazların alımı, satımı, rehnedilmesi ve bunlar üzerinde başka bir ayni hak kurulması,” vesayet makamının iznine bağlıdır” şeklindeki düzenleme ile izin alınmasını zorunlu kılmıştır. Türk Medeni Kanunun 444. Maddesinde taşınmazların satışına ilişkin “Taşınmazların satışı, vesayet makamının talimatı uyarınca ve ancak vesayet altındaki kişinin menfaati gerekli kıldığı hâllerde mümkündür. Satış, vesayet makamının bu iş için görevlendireceği bir kişi tarafından vasi de hazır olduğu hâlde açık artırmayla yapılır ve ihale vesayet makamının onamasıyla tamam olur; onamaya ilişkin kararın ihale gününden başlayarak on gün içinde verilmesi gerekir. Ancak denetim makamı, istisnaî olarak özel durumları, taşınmazın niteliğini veya değerinin azlığını göz önüne alarak pazarlıkla satışa da karar verebilir.” şeklinde düzenleme yapılmıştır.
Vesayet altındaki kişinin malvarlığındaki taşınır malların satışı Türk Medeni Kanunu’nun 440.maddesinde ”Vesayet altındaki kişinin menfaati gerektirirse değerli şeylerin dışındaki taşınırlar, vesayet makamının vereceği talimat uyarınca, açık artırma ile satılır. Hâkim, özel durumları, taşınırın niteliğini veya değerinin azlığını göz önüne alarak pazarlıkla satışa da karar verebilir. Vesayet altındaki kişinin kendisi veya ailesi için özel bir değer taşıyan şeyler, zorunluluk olmadıkça satılamaz.” şeklinde düzenlenmiştir.
Sonuç olarak vasi satış izni davası vasinin vesayet altındaki kişinin malvarlığında yer alan taşınır ve taşınmaz malları satmak istediğinde mahkemeden bunun için izin alması için açacağı davadır. Vasi vesayet altındaki kişinin mallarını ancak vesayet altındaki kişinin menfaati gerekli kıldığı hallerde mahkemeden izin alarak satabilir. Mahkeme satış işleminin vesayet altındaki kişinin menfaatine olup olmadığını her somut olayın koşullarına göre değerlendirir.
Vasi satış izni ne kadar sürer?
Vasi vesayet altındaki kişinin mallarının satışı gibi önemli konularda vesayet makamından izin alması gerekmektedir. Bu sürece başlayacak vasi açısından satış yetkisi talebinin ne kadar süreceğini sıklıkla merak etmektedir.
Vasinin vesayet altındaki kişinin mallarının satışı için izin verilmesini mahkemeden isteyebilir. Mahkeme satışın vesayet altındaki kişinin menfaatine olup olmadığını ayrıntılı olarak araştırır. Ayrıca dava sürecinde satışı istenen taşınmazın keşif ve bilirkişi aracılığıyla değerini belirlenmesi dava sürecinin uzamasına neden olacak faktörlerdendir. Yargılama sürecinde gerekli araştırmalar yapıldıktan sonra satışa izin verilmesinin ardından satış işlemleri satış memurluğu tarafından açık artırma ile yapılacağından bu durumda dava sürecinin uzamasına neden olacaktır. Yani mahkeme tarafında satış için izin yetkisi verilmiş olsa da toplam süreç daha uzun sürecektir.
Sonuç olarak vasi satış izninin ne kadar süreceği davanın açıldığı mahkemenin iş yükü yoğunluğu, satılmak istenen taşınmazın keşif ve bilirkişi aracılığıyla değerinin belirlenmesi, satış için izin verildikten sonra satış memurluğunun açık artırma için gerekli işlemlerin yapılması, kıymet takdiri gibi faktörlere göre değişiklik gösterecektir. Ancak kesin olmamakla birlikte yaklaşık olarak 1 sene sürebilmekte olup somut duruma göre bu süre değişiklik gösterecektir.
Vasi satış izni nasıl alınır?
Kısıtlının malvarlığında yer alan taşınır ve taşınmazların satışı için vasinin vesayet makamı olan sulh hukuk mahkemesine dilekçe ile başvuru yapması gerekmektedir. Başvuruda vesayet kararı, satışı talep edilen taşınır veya taşınmaza ilişkin belgeler, satış izni talebinin gerekçesi, satışın neden zorunlu olduğu ve satışın kısıtlının menfaati için gerekli olduğuna ilişkin belgelerin sunulması gerekmektedir.
Vasi satış izni talep ettiğinde mahkeme satışın kısıtlının menfaatine olup olmadığını ayrıntılı olarak inceler. Taşınmazın değerinin keşif ve bilirkişi aracılığıyla belirler. Gerekli incelemeleri yaptıktan sonra satışa izin verilmesine karar verilirse satış işlemleri satış memurluğu tarafından açık artırma veya pazarlık usulüyle gerçekleşir. Satıştan elde edilen para mahkemenin belirleyeceği kısıtlı adına açılan banka hesabına yatırılır.
Mahkeme satış izni verirken nelere dikkat eder?
Vasinin kısıtlının malvarlığında yer alan taşınır ve taşınmazların satışı için vesayet makamının iznini alması gerekir. Mahkeme vasiye satış izni verirken satışın kısıtlının menfaatine olup olmadığını ayrıntılı olarak inceleyecektir. Bu nedenle vasi satış yetkisi talebinde bulunurken satışın neden gerekli olduğunu mahkemeye ayrıntılı olarak sunmalıdır.
Vasi satış için yetki talebinde bulunurken vesayet altındaki kişinin tedavi giderleri için gerekli olduğunu, kısıtlının borçlarının ödenmesi için gerekli olduğunu, satışın ekonomik açıdan daha avantajlı oluğunu, kullanılamayan veya zarar eden bir malvarlığı değeri olduğunu öne sürebilir. Mahkeme satış yetkisi talep eden vasi tarafından öne sürülen gerekçelerini ayrıntılı olarak araştırır.
Mahkeme satış izni verirken satış işleminin kısıtlının menfaati için zorunlu olup olmadığına dikkat eder. Bu noktada vasi tarafından satış işleminin neden talep edildiğine ilişkin sunulan gerekçeleri ayrıntılı olarak inceler ve gerekli görürse bunları ispata yarayan belgeleri vasiden talep edebilir. Bu süreçte alanında uzman bir avukattan yardım alınması mahkemenin satış izni verirken dikkat edeceği hususların dikkatle değerlendirilmesi açısından büyük öneme sahiptir.
Satış izni almak için hangi belgeler gereklidir?
Vasi kısıtlıya ait taşınır veya taşınmaz malları satmak istediğinde vesayet makamından satış izni yetkisi almak zorundadır. Ancak mahkemeye yapılan başvuruda bazı belgelerin eksiksiz olarak sunulması gerekli olup aksi halde davanın gereksiz yere uzamasına neden olacaktır.
Vasi satış izni davası açarken mahkemeye nüfus kayıtları, tapu kayıtları, vesayet kararı gibi belgeleri sunmalıdır. Ayrıca vasi satış izni talebinin kısıtlının menfaatine olduğunu ispatlayan belgeleri de mahkemeye sunmalıdır. Sunulacak belgeler somut durumun özelliklerine göre değişmekle birlikte kısıtlını ekonomik durumunu gösteren belgeler, kısıtlının tedavi masrafları için satış talep edilmişse sağlık durumunu gösterir rapor, kısıtlının borçları nedeniyle satış izni talep edilmişse borcun kaynağını gösterir belgeler veya satış izninin kısıtlının menfaati için gerekli olduğuna ilişkin tanık beyanları olabilir.
Sonuç olarak satış izni almak için mahkemeye tapu kayıtları, vesayet kararı gibi belgeler yanında satışın kısıtlının menfaati için gerekli olduğunun ispatına yarayan belgelerin de mahkemeye sunulması gerekmektedir.
Kısıtlı bir kişinin malı nasıl satılır?
Kısıtlı kişinin malı satılmak istendiğinde vasinin satış için mahkemeden izin alması gerekir. Vasi kısıtlının malvarlığına ait değerlerde serbestçe tasarrufta bulunamayacak mahkeme ancak kısıtlının menfaatinin zorunlu kıldığı halde satış için verecektir. Mahkeme tarafından gerekli araştırmalar yapılıp satış izni verildiğinde malın satış sürecinin nasıl gerçekleşeceği sıklıkla merak edilen konulardan bir diğeri olarak karşımıza çıkmaktadır.
Uygulamada vasi satışa izin davası açıp mahkeme tarafından karar verildiğinde vasinin kısıtlının malını serbestçe satabileceği düşünülmektedir. Ancak mahkeme tarafından satış izni verildiğinde kısıtlının malı vasi tarafında serbest piyasada satılamaz. Vesayet altındaki kişinin malın satışında açık artırma esastır. Bazı durumlarda mahkeme tarafından uygun görülürse pazarlıkla satış usulüne karar verilebilir. Kısıtlının malının satışı Türk Medeni Kanununun Velayet, Vesayet ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzük kapsamında düzenlenmiştir.
Türk Medeni Kanununun Velayet, Vesayet ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzüğün 25.maddesinde göre ”Vesayet altındaki kişiye ait malların satışında açık artırma esastır. Ancak, satışa çıkarılacak malların özel durumları, nitelikleri veya değerlerinin azlığı göz önüne alınarak taşınırlarda vesayet makamı, taşınmazlarda ise vesayet makamı satışa karar verdikten sonra denetim makamı pazarlıkla satışa karar verebilir.” şeklinde düzenleme mevcuttur. Bu nedenle kural olarak kısıtlının malı açık artırma yoluyla satılır ancak şartların varlığı halinde mahkeme tarafından uygun görülürse pazarlık usulü satılabilir.
Kısıtlıya ait taşınmazın açık artırma usulü satışı
Kısıtlaya ait taşınmazın açık artırma ile satışı Velayet, Vesayet ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzüğün 26.maddesinde
Açık artırmada usul: ”Açık artırma, vesayet makamının gözetimi altında ve bu işle görevlendirdiği memur tarafından, vasi de hazır olduğu halde yapılır.
Hakim, açık artırmayla satışta, vesayet altında bulunanın menfaatlerine uygun olmak üzere, satış şartları ile satış ilanlarının nerede ve ne şekilde yapılacağını belirler. Satış ilanında, ihalenin hakim onayı ile tamamlanacağı hususu da belirtilir. Artırma şartnamesinin hazırlanmasında ve ilanında 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümleri de göz önünde bulundurulur. Taşınır ve taşınmazların açık artırmada en çok artırana devir ve teslim edilebilmesi için vesayet makamının ihaleyi on gün içinde onaylaması gerekir. Alıcının, satış bedelini, ihalenin onaylanması koşuluyla ihale tarihinden itibaren on gün içinde ödemesi gerekir. Satış bedeli, vesayet makamı tarafından belirlenen milli bir bankaya yatırılır.
Satış bedeli tamamen ödendikten sonra taşınır mallar alıcısına teslim edilir. Taşınmazların alıcı adına tescili için hakim tarafından tapuya, ihale tutanağının onaylı bir örneği de eklenmek suretiyle tezkere yazılır. Bu tezkere, tapu siciline yapılacak tescilin hukuki sebebini oluşturur.” şeklinde düzenlenmiştir.
Kısıtlıya ait taşınmazın pazarlık usulü satışı
Kısıtlaya ait taşınmazın pazarlık usulü satışı Velayet, Vesayet ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzüğün 27.maddesinde
Pazarlıkla satışta usul: ”Pazarlıkla satış, vesayet makamının gözetimi altında ve bu işle görevlendirdiği memur tarafından vasi de hazır olduğu halde yapılır.
Hakim, pazarlıkla satışta, vesayet altında bulunanın menfaatlerine uygun olmak üzere, satış şartları ile satış ilanının yapılıp yapılmayacağını, yapılacaksa nerede ve ne şekilde yapılacağını belirler. Satış ilanında, ihalenin hakim onayı ile tamamlanacağı hususu da belirtilir. Pazarlıkla yapılacak ihaleye en az üç istekli davet edilir. İsteklilerle yapılan pazarlık sonucu ihale en yüksek bedeli verene yapılır.
Taşınır ve taşınmazların pazarlık sonucu en yüksek bedeli verene devir ve teslim edilebilmesi için vesayet makamının ihaleyi on gün içinde onaylaması gerekir.
Alıcının, satış bedelini, ihalenin onaylanması koşuluyla ihale tarihinden itibaren on gün içinde ödemesi gerekir. Satış bedeli, vesayet makamı tarafından belirlenen milli bir bankaya yatırılır.
Satış bedeli tamamen ödendikten sonra taşınır mallar alıcısına teslim edilir. Taşınmazların alıcı adına tescili için hakim tarafından tapuya, ihale tutanağının onaylı bir örneği de eklenmek suretiyle tezkere yazılır. Bu tezkere, tapu siciline yapılacak tescilin hukuki sebebini oluşturur.” şeklinde düzenlenmiştir.
İlgili Makale: Vasilikten Çekilme Şartları
Vasi satış için vekalet verebilir mi?
Tapuda taşınmazların satış işlemlerinde satış yetkisini içeren vekaletle işlem yapılması uygulamada sıkça karşımıza çıkan bir yöntemdir. Ancak vasinin kısıtlının malvarlığında bulunan taşınmazın satışı için vekalet verip veremeyeceği sıklıkla merak edilen bir konudur.
Türk Medeni Kanunu’nun 403.maddesinde ”Vasi, vesayet altındaki küçüğün veya kısıtlının kişiliği ve malvarlığı ile ilgili bütün menfaatlerini korumak ve hukukî işlemlerde onu temsil etmekle yükümlüdür.” şeklinde düzenleme yapılmıştır. Vasi kısıtlının malvarlığı ile ilgili menfaatlerini korumakla yükümlü olup kısıtlının malvarlığında serbestçe tasarrufta bulunamaz. Bu nedenle kanun kısıtlının menfaatlerinin korunması için kısıtlının adına gerçekleştirilecek bazı işlemler için vesayet makamından izin alınmasını zorunlu tutmuştur. Satış işlemi bu işlemlerden biri olduğunda vasi vesayet makamından izin almaksızın satış işlemi yapamaz, satış için vekalet veremez. Vesayet makamından izin alınması zorunludur.
Kısıtlı için satışa izin davası nerede açılır?
Türk Medeni Kanunu uyarınca vasi, kısıtlı adına taşınmaz satışı gibi önemli tasarruflarda bulunmadan önce mahkemeden izin almak zorundadır. Kısıtlı için satışa izin davası nerede açılır sorusu, görevli ve yetkili mahkemenin belirlenmesi açısından önem taşır.
Kısıtlı için satışa izin davası vesayet makamı sıfatıyla görev yapan sulh hukuk mahkemesinde açılır. Satışa izin davasında yetkili mahkeme vesayet altındaki kişinin yerleşim yeridir. Vesayete ilişkin hükümler kamu düzenine ilişkin olduğundan, mahkeme tarafında yetki ve görev resen gözetilmektedir.
Vasi vesayet altındaki kişinin bankadaki parasını çekebilir mi?
Vasi kısıtlının malvarlığındaki taşınır ve taşınmazların satışı için vesayet makamından izin alması gerekir. Mahkeme satışın kısıtlının menfaatine olup olmadığını değerlendirdikten sonra satış için izin verir. Satış işlemleri satış memurluğu tarafından gerçekleştirilir. Bunun sonucunda satış bedeli, vesayet makamı tarafından belirlenen milli bir bankaya yatırılır. Bu noktada vasinin vesayet altındaki kişinin bankadaki parasını nasıl çekeceği sorusu gündeme gelmektedir.
Satış bedeli vesayet makamı tarafından vasi adına açılan hesaba yatırılır. Vasinin bu parayı kişisel olarak kullanması mümkün olmayıp vesayet makamının denetiminde kullanabilecektir. Vasinin vesayet altındaki kişinin bankada bulunan parasını çekebilmesi için mahkemeden izin istemesi gerekmekte olup çekeceği para tutarını ve bu tutarın kısıtlının hangi ihtiyaçlar nedeniyle gerektiğini belirtmelidir.
Vasi satış izni dilekçesi
……………NÖBETÇİ SULH HUKUK MAHKEMESİ’NE
SATIŞA İZİN TALEBİNDE
BULUNAN (VASİ) : Adı Soyadı TC Adres
KISITLI : Adı Soyadı TC Adres
KONU : Türk Medeni Kanunu gereğince satışına izin verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR : Kısıtlı ……… esas sayılı dosyasında ……….. sayılı kararla kısıtlanmıştır. İlgili karar ……… kesinleşmiştir. Vesayet altında olan………’nın …….. İli ……… İlçesi …….. Mahallesi …… ada………. parsel arsa nitelikli taşınmazda hissedar olup ……… alana sahiptir. Kısıtlı hissesinin az olması nedeniyle taşınmazdan hiçbir şekilde faydalanamamakta olup, işbu hissenin diğer hissedar tarafından satın alınması söz konusudur. Satış izni talep edilen taşınmaz hisseli olduğundan hem kısıtlı hem de diğer hissedarlar taşınmazdan tam anlamıyla yararlanamamaktadır.
Türk Medeni Kanununun 462/1. Maddesinde; “Taşınmazların alımı, satımı, rehnedilmesi ve bunlar üzerinde başka bir ayni hak kurulması,” vesayet makamının iznine bağlıdır” denilmektedir. Yine aynı Kanunun 444. maddesinde; “Taşınmazların satışı, vesayet makamının talimatı uyarınca ve ancak vesayet altındaki kişinin menfaati gerekli kıldığı hallerde mümkündür.” denilmektedir.
Kısıtlının taşınmazdaki hissesinin satışının yapılması kısıtlının yararına olacak ve satıştan gelen para kısıtlı yararına kullanılacaktır. Satış izni talep edilen taşınmaz hisseli olduğundan hem kısıtlı hem de diğer hissedarlar taşınmazdan tam anlamıyla yararlanamamaktadır. Bu nedenlerle kısıtlının taşınmazdaki hissesinin satışının yapılabilmesi için satışa izin verilmesini istemek zarureti hasıl olmuştur
HUKUKİ NEDENLER : TMK, HMK ve sair yasal mevzuat
HUKUKİ DELİLLER : Nüfus kayıtları, Tapu kayıtları, Sosyal ve ekonomik durum araştırması, Taşınmazda yapılacak keşif ve bilirkişi incelemesi. Tanık Beyanları, Vesayet kararı her türlü yasal delil
TALEP : Yukarıda arz edilen nedenler ve resen dikkate alınacak nedenlerle; kısıtlı ……..’nın …….. İli ……… İlçesi ……. Mahallesi ……. Ada …… parsel sayılı taşınmazda toplam ……… metrekarelik hissesinin satışı için izin verilmesine karar verilmesini arz ederim.
